De naam van de Schotse muzikant en producer Edwyn Collins zal wellicht voor altijd verbonden blijven aan zijn ene wereldhit “A Girl Like You” uit 1994. Sindsdien heeft hij nog enkele soloalbums uitgebracht maar hij slaagde er niet in enig vervolg aan dat succes te breien. Aldus stond Collins zelf niet meer zo nadrukkelijk in de schijnwerpers en waren zijn nummers evenmin in de hitlijsten terug te vinden. Niet dat Collins dit nadrukkelijk opzocht maar enkele cruciale gezondheidsfactoren werkten een verdere muzikale opmars zeker niet in de hand.
In 2005 werd Collins namelijk - met een verschil van amper enkele dagen - het slachtoffer van een dubbele hersenbloeding. Hij overleefde een riskante operatie maar kreeg ook nog eens af te rekenen met de ziekenhuisbacterie zodat een nieuwe operatie zich opdrong. Het verdict na deze zware aanslag op zijn lichaam was keihard: het vermogen om te praten, lachen of staan was compleet weg. Een intensieve revalidatie drong zich op. Maar door een enorme wilskracht en doorzettingsvermogen in combinatie met de niet aflatende, liefdevolle steun van zijn vrouw/manager Grace Maxwell werd - gezien de omstandigheden - een grote progressie geboekt. In die mate zelfs dat hij in 2007 het album ‘Home Again’ uitbracht met songs weliswaar opgenomen voor zijn ziekte, maar nadien afgewerkt en gemixt. Collins vond zelfs nog de energie er een tournee aan te verbinden.
En dit jaar konden we zelfs getuige zijn van een nieuw huzarenstukje. Enigszins onverwacht bracht de inmiddels 51-jarige Collins enkele maanden terug het album ‘Losing Sleep’ met louter nieuwe songs uit. Door een verlamming aan de rechterkant behoort gitaarspelen voor Collins niet meer tot de mogelijkheden maar op zijn intussen zevende studioplaat was er aan hulp geen gebrek.

Collins heeft namelijk een niet onbelangrijk verleden als frontman van de eind jaren ’70 opgerichte post-punk formatie Orange Juice. Deze indiegroep avant la lettre kende slechts een korte levensduur en er werd met het fantastische ‘Rip It Up’ (1983) maar één enkel hitje gescoord, maar door het na verloop van tijd toevoegen van diverse muziekgenres als soul, funk en dub oefenden ze ook na hun bestaan heel wat invloed uit op andere artiesten. Het eerste werk van The Smiths is nauw verwant met het oeuvre van Orange Juice en ook jongere formaties als Belle And Sebastian, Franz Ferdinand en The Drums halen de groep meermaals als belangrijke inspiratiebron aan.
Het is dan ook treffend en mooi om te zien dat heel wat van die intussen bevriende artiesten niet te beroerd waren om wat span- en vriendendiensten te leveren op de nieuwe plaat van Collins. Het rijtje is niet min: The Drums, Ryan Jarman (The Cribs), Johnny Marr (ex-The Smiths), Romeo Stodart (Magic Numbers), Alex Kapranos en Nick McCarthy (Franz Ferdinand) en Roddy Frame (Aztec Camera). Allen hebben hun medewerking verleend.

Afgelopen maandagavond stond Collins op de planken van de AB Club ter promotie van ‘Losing Sleep’ én van ‘Coals From Newcastle’, een prachtige overzichtsbox van Orange Juice met op 6 cd’s en één dvd alles wat de groep ooit heeft uitgebracht, inclusief b-kantjes en radiosessies.
Vanzelfsprekend waren voormelde artiesten niet op het appèl maar Collins had toch een mooie begeleidingsband om zich heen verzameld: Tom Edwards (gitaar), Andy Hackett (ex-The Rockingbirds, gitaar), Carwyn Ellis (frontman van de psychfolkgroep Colorama, basgitaar), Boz Boorer (o.m. medeauteur van diverse nummers van Morrissey, keyboards en saxofoon,) en niet in het minst ook Paul Cook (ex-Sex Pistols, drums).
Ze omringden Collins op het podium niet alleen lichamelijk maar ook muzikaal op een gepaste en aanvullende manier.
Rechterarm verkrampt, wandelde Collins zelf het podium op en af met behulp van een wandelstok en nam nagenoeg het volledige concert plaats op een versterker, tekstenboek naast hem en een flesje water binnen handbereik.
Spreken bleek nog steeds erg moeilijk en langzaam te gaan. Dit kwam tot uiting bij het aankondigen van de nummers. Ook vergat hij af en toe heel even zijn teksten (bij “Consolation Prize”) en sommige rustige passages (zoals “Home Again” of “One Track Mind”) waren iets te hoog gegrepen omdat de spaarzame instrumentatie nog meer de aantasting van zijn stem blootlegde.
Maar voor het overige bleek mede door de passende instrumentatie dat zijn stem nog steeds even broos als energiek kan klinken, zij het dat het Collins de nodige moeite kostte.
Hoogtepunten waren “What’s My Role?” (waarin duidelijk de strakke invloed van The Cribs doorklonk), “Humble” (ondanks de problemen met de effectenpedalen bij Edwards), “Rip It Up” (voorzien van een mooi wahwahgitaartje en andere aanvullende effecten), het bluesrockgetinte “Do It Again” (met Edwards in de rol van Kaprano) en bovenal “Don’t Shilly Shally” (een eenzaam singeltje uit 1987). Vanzelfsprekend ontbrak ook het onvermijdelijke “A Girl Like You” (door Collins overigens rechtstaand vertolkt) niet.
Bij de toegiften verschenen aanvankelijk enkel Collins en Ellis (vergezeld van een akoestische gitaar) op het podium om sober en intiem onder meer “Searching For The Tuth” te vertolken. Collins voorzag dit nummer van extra inkleuring via mondharmonica. Uiteindelijk werd in voltallige bezetting afgesloten met een snedig “Blue Boy”. Daarbij getuigde Collins nog steeds over een grote dosis humor te beschikken want toen Hackett vooraf wat aan het worstelen was met (het stemmen van) zijn gitaar en dito pedalen, moest Collins er om lachen en voegde er zelfrelativerend aan toe dat dit blijkbaar de manier is hoe met een classic binnen het Orange Juice repertorium wordt omgesprongen.

Anderhalf uur zijn we getuige geweest van een muzikant die heeft leren leven met zijn beperkingen. Het concert betrof geen zielige vertoning noch een bikkelharde confrontatie met menselijk leed. Eerder straalde het positivisme en blijdschap uit en had het iets weg van een hartverwarmende vertoning binnen familiale sfeer. Getuige ook het feit dat achter de schermen de nauwlettende entourage – met Grace Maxwell op kop – bekommerd maar vooral trots en ontroerd toekeek naar het verloop en de manier waarop de aanwezigen enthousiast de nummers onthaalden.
Wat het publiek voorgeschoteld kreeg, was geen weergaloos concert maar wel een goede vertoning. Met een mix van nagelnieuwe nummers en een terugblik op het verleden was er voor elk wat wils. En niet te vergeten: we waren niet de enigen die stilletjes hoopten maar eigenlijk niet meer verwachtten om Collins ooit nog op een dusdanig waardige manier de schatkist van Orange Juice live te zien (en vooral horen) openen. De fans trakteerden op een groot applaus en respect.

En dit vormt zeker geen eindpunt. Collins heeft een nieuw platenlabel, ‘The Artisans’ (tevens een nummer van Orange Juice), opgericht en neemt daarbij ook productioneel enkele jongere groepen onder de arm. Een voorbeeld daarvan zijn de van origine Duits maar in Londen residerende The Kinbeats. Zij mochten trouwens in de AB Club het voorprogramma van Collins doen. Met hun samenzang en zeemzoete muziek brachten de drie broers Arthur, Patrick en Paul samen met hun neefje Bart een niet onaardige set maar nummers als “Luh Luh Love” (heel goed geluisterd naar de outro van “Hey Jude” van The Beatles), “You’re My Religion” (volgend jaar de eerste single), of “Sail Away” (zomers en refererend aan de indiepop van het gewezen groepje Dodgy) klonken zo vederlicht dat ze voorbij waaiden zonder de kans te krijgen om in het gehoor te blijven liggen. Enkel “We Don’t Wanna Wake Up” vertoonde wat eigenheid en was voorzien van weerhaakjes door de snedige gitaren.

Setlist Edwyn Collins
Loosing Sleep, Dying Day, What Presence, Make Me Feel Again, Wheels Of Love,, Consolation Prize, What Is My Role?, It Dawns On Me, Home Again, Humble, Falling And Laughing, Rip It Up, Do It Again, Don’t Shilly Shally, A Girl Like Yoo
Bis: Searching For The Truth, One Track Mind, In Your Eyes, Blue Boy

Organisatie: Ancienne Belgique, Brussel