Transport Aerian - We moeten, zeker in deze tijden, een balans blijven vinden tussen optredens en online activiteiten, om te tonen aan ons publiek ‘we zijn er voor jullie’. Dat is heel belangrijk

Het Belgisch progressieve rockproject Transport Aerian, bekend van werkjes ‘Darkblue’ (2015) en ‘Therianthrope’ (2017) is terug in een nieuwe line-up en met een nieuw album ‘Skywound’, ook verkrijgbaar in de reeks shows in België en Nederland.
‘Skywound’ is een conceptalbum waarvan de hoofdthema's gericht zijn op de tragedie van een gewoon liefhebbend koppel dat gevangen zit in turbulente gebeurtenissen in de wereld; een wereld die zich voorbereidt op een oorlog en op de rand staat van een wereldwijde catastrofe. De wereldwijde problemen worden aangehaald: politiek, spiritueel vanuit het gezichtsveld van de mens.
Het verhaal over het concept van het album kan over ieder van ons gaan. De recensie kun je hier nog eens nalezen.  We hadden, naar aanleiding van deze release, een fijn gesprek met de band, zijnde Hamlet, Stefan Boeykens , Umut Eldem, Paul De Smet. En we polsten ook naar de toekomstplannen, ondanks deze tijden waarin we leven. Een tijd waarin plannen moeilijk is.

Ook al gaat dit interview over de nieuwste release ‘Skywound’, ik wou toch even vragen hoe het de band is vergaan sinds het ontstaan? De hoogte- en dieptepunten? Want jullie zijn toch al sinds ergens 2008 of zo bezig
Hamlet: Dat is een moeilijke vraag, waarvan wat de heren hier aanwezig betreft, ik en Stefan het antwoord kennen. Die erbij was sinds het begin van het project in 2008/2009.  Het is altijd een project geweest rond mezelf en Stefan die niet alleen als vaste gitarist, maar ook als co-writer fungeert binnen Transport Aerian. Er waren wel wat optredens en zelfs opnames sinds 2009, maar de echte geboorte van de band tel ik vanaf 2013, toen ik besloot om in de studio te kruipen om de plaat “Bleeding” op te nemen. Toen hadden we een contract met het Amerikaanse platenlabel Melodic Revolution Records, waarmee we nog steeds samen werken.
Sinds dan hebben we ondertussen drie albums en een live album uitgebracht. Het was in eerste instantie niet echt de bedoeling een band te creëren; het was een soort egotrip als je dat zo kunt noemen – ik produceerde alles meestal alleen, af en toe met andere gast-muzikanten. En toen is er wat veranderd: ik heb nog bij een andere progressieve metal band gespeeld die redelijk actief was en ik was positief verrast en gefascineerd door de underground live scene in ons land. Daarmee ben ik in 2019 gestopt en ik wilde Transport Aerian transformeren als het ware. In die mate dat het een live band zou worden, in samenwerking met andere muzikanten. Toen ik op een bepaald moment een advertentie zag staan van een jonge getalenteerde drummer, vond ik dat een goede start en zo is Paul bij ons terecht gekomen. Toen heb ik ook met Umut gesproken, een schitterende pianist die ik al een tijdje ken. Stefan was de allereerste en de enige keuze als een gitarist en hij was gelukkig beschikbaar – sinds Therianthrope in 2017 hadden wij elkaar niet meer gezien. En zo is de bal aan het rollen gegaan en nu zijn we voor het eerst wel een echte band. Toen door Corona uiteindelijk alles werd gesloten, waren er maar twee opties: ofwel de handdoek in de ring gooien want we profileren ons als een live band en wilden eerst een sort van reunion tour doen, ofwel maken we iets samen in band formaat. Dan heb ik het concept album ‘Skywound’ geschreven, waarbij iedereen binnen de band zijn bijdrage heeft geleverd. Dat was voor mij belangrijk. Ik heb dan alles geproduceerd in mijn eigen thuisstudio. En zo is de bal aan het rollen geraakt, voor deze nieuwe plaat. Op dat vlak waren deze coronatijden eerder een zegen dan een vloek, want daardoor hebben we een kwalitatief album op de markt kunnen brengen. Dat is een positief kantje aan deze tijden.

Dus als ik het goed begrijp hebben deze coronatijden eerder gezorgd voor nieuwe ideeën die zijn ontstaan of zo? Of hoe moet ik dat zien?
Stefan: Ik denk dat de drang om samen iets te doen eerder is aangewakkerd in deze tijden. Omdat we gedwongen waren ons thuis terug te trekken, moesten we daar interactief mee omspringen. Het klikt goed tussen ons alle vier. We waren een solide band geworden, waarbij iedereen dezelfde kant uitkeek, en wilden daar absoluut iets mee doen. En dan was dit het alternatief.
Umut: Ik sluit me daarbij aan. We hadden het gevoel dat we iets moesten doen, iets creëren, want dat was in deze huidige situatie de enige optie.
Paul: De meeste bands maken muziek door samen te jammen. Dat ging niet meer, en daardoor hebben veel bands wel die handdoek in de ring gegooid. En wij hebben het dus anders aangepakt.
Hamlet: (lacht) dat bewijst trouwens mijn punt dat samen in een garage jammen geen efficiënte methode om muziek te maken is. Er moet één richting en één concept zijn.

Sommige bands zijn er sterker uit gekomen, andere hebben de stekker uitgetrokken. Jullie zijn er dus sterker uit gekomen uit deze corona tijden als ik het zo hoor? Los daarvan: proficiat met de nieuwe plaat! Het geheel klinkt gevarieerd, avontuurlijk, mysterieus, licht ingetogen, emotievol als gedreven, explosief, waarbij de registers kunnen worden opengetrokken.
Is bewust gekozen voor deze gevarieerde aanpak? En is het niet zo dat je daardoor je publiek beperkt, want dit is muziek voor avonturiers die houden van experimenteren – waar ik ook fan van ben – maar om een ruim publiek aan te spreken lijkt me moeilijker? Sportpaleizen uitverkopen en zo. Zie ik dat verkeerd, of is dat niet de ambitie?
Hamlet: Ja en nee. Muziek maken bestaat niet enkel uit de muziek zelf, maar ook marketing  en promotie. De nieuwe manier van muziek maken nu is zo: je maakt een single, een muziek video, je publiceert het en melkt het volledig uit. Dan maak je de volgende. Na een tijdje is het album klaar en duw je al die nummers op een plaat. Dat is een methode die in de pop wereld en ook de rock wereld effectief werkt, ook dankzij streaming. Maar het creëert wel een niche rond concept albums die gemaakt zijn. Er zijn best wel bands die op die manier muziek maken en daar succes mee hebben, maar ook hun publiek aanspreken. De marketing en promotie kant rond muziek maken is, ook bij concept of progressieve muziek, belangrijk. Er toch zijn er voldoende succesvolle bands die ook iets zinnigs willen zeggen – zeker in progressieve of alternatieve rock...
Maar neem ook bijvoorbeeld Lana Del Rey. Ze is een popzangeres, maar haar teksten staan vol met referenties naar literatuur en verschillende culturele gebeurtenissen. Het werkt commercieel, want ze is een pop act die wel op grote podia staat, maar het betekent niet dat er niets in haar muziek zit dat ook het intellectuele of denkende publiek kan aanspreken. Hetzelfde geldt voor sommige grote alternatieve of zelfs progressieve bands, zoals TOOL, Perfect Circle, Radiohead.  Ik sluit daarom ook niet uit dat  ook een band als Transport Aerian kan doorbreken naar grotere podia.
Stefan: Als ik voor mezelf spreek: voor mij is muziek maken een hobby, ik heb een hoofdactiviteit. Misschien ligt dat voor Paul en Umut anders. Omdat ze meer in de richting van professioneel muziek maken zitten, kan het mogelijk anders zijn. Maar ik kan enkel voor mezelf spreken. Voor mij is het leuk als dat gebeurt: op een groot podium staan. Doordat ik er dus niet vanaf hang, heb ik er geen commerciële of performance verwachtingen over. Het feit dat we kunnen samen spelen en de interactie om samen iets te doen, is voor mij persoonlijk belangrijker. Of we daardoor op een klein of groot podium staan maakt me weinig uit. Uiteraard wil je ermee naar buiten komen; als je traint voor een voetbal match is dat ook met de bedoeling op het veld te staan.
Paul: Ik volg die mening, het is nodig dat je een publiek hebt waaraan je uw muziek kunt tonen. Maar voor mij is het binnen deze band vooral belangrijk te blijven nieuwe muziek maken, dat progressief is. Er zijn naar mijn mening teveel bands die steeds terugkeren naar vroeger, maar eigenlijk is het de bedoeling om vooruit te kijken en vernieuwend te zijn. Dat we daardoor niet in die grote zalen kunnen staan of moeilijker, maakt weinig uit. Muziek maken en uitbrengen, en nieuwe grenzen ontdekken is voor mij het belangrijkste nu.
Umut: Ik sluit me daar ook bij aan. Het is wel belangrijk dat je als muzikant en band kan blijven groeien. Door meer albums en meer optredens, blijven we verdere stappen zetten. Waar dit ons brengt maakt niet uit, we moeten gewoon blijven groeien.

Is het ook niet zo dat je als Belgische band meer beperkt zit? Er zijn voldoende landen waar progressieve metal wel hoge ogen gooit, maar is België niet te klein of moeilijk te vermurwen, waardoor echt doorbreken moeilijker wordt?
Hamlet: Ik zie daar feitelijk drie invalshoeken. België is klein, dat betekent ook dat de podium indeling klein is. Wat wij hier hebben in de underground wereld, is vergelijkbaar met een heel grote stad in de grotere landen. In principe zorgt het ervoor dat je gemakkelijker binnen je eigen landsgrens je publiek kunt bereiken. De andere invalshoek, België is groot binnen typische avant-garde muziek. Univers Zéro is bijvoorbeeld een van de grootste avant-garde bands in de wereld – en ze zijn Belgisch! Dat betekent dat je hier ook een publiek hebt met een open geest naar dit soort muziek toe: het experimentele en mystieke. Maar dan ook: Progressieve rock is niet enkel een genre, maar vooral een beweging. En dat is internationaal, dat bekleedt niet enkel het puur eigen podium. Dat zorgt voor een soort niche die wereldwijd wordt gewaardeerd. En daarop willen we ons, zonder het Belgische podium te negeren, op richten. En eigenlijk: we worden hier beter aanvaard dan ik ooit gedacht had.
Umut: Dat is voor mij net de betekenis van het woordje ‘progressief’: nieuwe ideeën die ontstaan, nieuwe wegen inslaan. Dat is typisch daaraan. En dat is ook de werkwijze voor onze band.

Het leuke aan Transport Aerian is dat jullie bij elke schijf wel weer iets anders verzinnen, een aanpak waardoor jullie het de luisteraar niet gemakkelijk maken. Ik houd net daardoor zoveel van jullie – laat dit duidelijk zijn – maar verlies je daar, naast nieuwe liefhebbers, ook geen fans door? Door steeds anders te schakelen? Is dat geen probleem?
Hamlet: Dat is een schitterende vraag. Kijk, het brengt ons bij het antwoord op de vorige vraag. Voor mij persoonlijk betekent progressieve rock ‘bewegen’. Er zijn bepaalde artiesten die ik vroeger schitterend vond, maar omdat ze hetzelfde decennia lang blijven doen, vind ik hun nieuwste werken persoonlijk iets minder interessant. Er is geen beweging meer. Is dat daarom slechter? Nee, wat kwaliteit betreft zeker niet. Met zulke top muzikanten is slechte muziek maken onmogelijk. Ik denk ook dat, grotendeels, hun doelpubliek – zelfs als het over progressieve rock fans gaat – zulke herhaling van hetzelfde van hun idolen vereisen. Maar, ik vind dat het als progressieve rock band belangrijk is te durven niet te doen wat de fans van het genre van je verwachten. Niet in “het genre” maar wel in “de beweging” blijven dus.
Wat Skywound betreft: het thema bepaalt hoe je schrijft. Met deze nieuwe plaat keren we terug naar de basis van de progressieve rock uit de jaren ’70, maar ook uit de alternatieve rock van de jaren ‘90 en heel wat elementen van hedendaagse progressieve en de zogenoemde Bristol scene. Dat is bewust, want het thema is hoe mensen omgaan met deze turbulente tijden waarin we nog steeds leven, waardoor ze automatisch terugkijken naar de geschiedenis. Er worden vergelijkingen gemaakt. Voor ons is het niet echt het belangrijkste of het publiek het leuk vindt of niet. Voor ons is het belangrijkste dat we kunnen zeggen wat we willen zeggen. Ik kijk ook niet naar welke fans onze muziek niet meer kopen of accepteren. Ik kijk naar wie het wel doet, en ik zie toch dat dit conceptalbum goed aanslaat, als ik de reacties hoor. Maar uiteraard, door te evolueren zal je allicht ergens fans verliezen. Dat is het logische risico dat je neemt. Maar een probleem? Nee, wat mij betreft. Ik zie wel dat we sinds onze release van ‘Skywound’ sterk blijven groeien, o.a. op sociale media of het publiek op de concerten. Als je weet dat we nu meer volgers hebben dan bijvoorbeeld met ‘Theriantrhrope’, nochtans een album vol met grotere namen die meededen, dan denk ik dat we op de juiste weg zitten.
Stefan: ik denk dat we vanuit onze achtergrond zeer gevarieerde muzieksmaken hebben. Vanuit een muzikale opvoeding en veel naar muziek te luisteren. Daardoor komt er iets anders uit dan dat je zelf zou bedenken. Waardoor automatisch dingen veranderen, bij elke nieuwe plaat. Hamlet stuurt ons daar wel in. Maar ook voor onszelf. We maken geen reproductie van een oude song. Zo ga ik een gitaarpartij, die Hamlet heeft opgenomen, op mijn eigen manier doen. Dat is ook fijn dat dit kan; dat geeft ook een ander resultaat en dat is eigenlijk met ons allemaal zo. Het wordt iets anders door er samen aan te werken. Ook in de live set is dat zo, bijvoorbeeld. En die weg zullen we, ook al heb ik geen glazen bol, blijven volgen want dat houdt het ook boeiend. Dus ja, ergens is dat een bewuste keuze..
Paul: Als je kijkt naar iemand als Miles Davis, een van mijn grote idolen , kun je ook zeggen dat hij progressief was omdat hij steeds opnieuw vernieuwend wil zijn. Hij heeft daardoor veel publiek bij gekregen, maar automatisch verlies je ook publiek. Dat is het risico dat je dan moet durven nemen. Maar daarvoor bewonder ik hem net, omdat hij constant iets nieuws probeert. En zolang ook wij dat kunnen doen is dat fantastisch.
Umut: Zoals Stefan zei: het heeft allemaal te maken met onze muzikale doorstromingen. Progressieve muziek moet gewoon iets nieuws zijn, elke keer. Het is niet altijd een goed idee om steeds hetzelfde publiek aan te spreken. Het is goed dat je ook daarin kunt evolueren.  We hebben daardoor al succes geboekt, en zijn van plan op deze elan door te gaan.

‘Therianthrope’ was een mijlpaal,  een commercieel succes, dat moeilijk te evenaren leek, maar toch slagen jullie er wel in – ook al heb ik al een kritiek gelezen dat de nieuwe plaat niet dat niveau haalt?
Paul: Ik vind dat niet echt kritiek, iedereen heeft zijn eigen mening. Er zijn ook mensen die ‘Skywound’ beter vinden dan ‘Darkblue’. Het gaat gewoon om progressieve muziek creëren. Ik beschouw die review ook niet echt als kritiek, want hij was ook positief over de plaat.
Hamlet: Op de vraag wat is commercieel succes? Kijk dat is driedelig. Ten eerste, zitten er heel veel niveaus tussen een hongerige artiest en de rockster. Ten tweede, heel veel bands die wij beschouwen als succesvol leven niet van hun muziek, ze hebben een job daarnaast. En ten derde - commercieel zijn wat is dat? Zorgt dit voor bekend zijn binnen bepaalde cult circles?
Uiteraard wel.. maar word ik daardoor rijk en moet ik stoppen met mijn gewone job? Nee, zeker niet. En dat wil ik ook trouwens niet doen, mijn job zit immers ook in de culturele sector, gewoon wat breder dan muziek. Dus wat is commercieel...?

Ik dacht dat ‘Therianthrope’ ook een commercieel succes was, of had ik het mis, waardoor het moeilijker was om beter te doen met die derde? Of is dat niet zo?
Hamlet: ‘Darkblue’ was eerder een groot succes dan ‘Therianthrope’, zeker in progressieve rock middens en dat is toch heel wat.. En nee, ik vond het niet moeilijker nu of meer druk bij ‘Skywound’, in tegendeel. Doordat we nu met een schitterende band zitten met Stefan, wat die doet met zijn gitaar dat is overweldigend. En een schitterende drummer als Paul tot een klasse componist als Umut vervolledigen dat plaatje. Daardoor was het nu eerder comfortabeler deze plaat te maken.. en voelden we zeker geen druk ‘om beter te doen dan’. Natuurlijk, als ik heel veel geld op mijn rekening had voor een top studio, zou ik dat wel doen. Maar mijn filosofie is nog steeds, als het geen top studio is waar je zo lang zit als moet om alles te doen zoals je dat precies wil - dan hoeft het niet. Engineer-for-hire zal uiteraard zorgen dat alles transparant en goed klinkt, maar om een gepersonaliseerde productie te maken, moet je samenwerken met het gepaste team, en met het gepaste instrumentarium werken. Dat is al een pak duurder en wat moeilijker te vinden. Dat is pas waar echt een top studio werkt. Andersom, je kan werken met wat je hebt, als je weet wat je wil en wat je precies doet. Gelukkig genoeg ben ik zelf een gecertificeerd geluidsman en heb een kleine homestudio waar ik alles zelf kan doen.
Stefan: Je moet het doen met wat je voor handen hebt. Het is ook heel bevrijdend dat je met een minimum aan apparatuur in je leefruimte thuis iets kunt doen. Met de elektrische gitaar, als de vaatwasser staat te draaien, heb je daar geen last van. Met zang is dat al iets delicater. Technisch kun je zeer ver geraken. Je moet, zoals Hamlet zegt, naar een zeer hoog productie niveau gaan om er een hoorbaar verschil uit te halen. Ik zeg ook niet dat het niet beter kan. Er zijn bands die hun albums opnieuw remasteren, dat is voor een reden. Ik denk echter dat we, aangezien de muziek goed zit bij ons, toch wel op een hoog niveau geraakt zijn.

Iets heel anders. Er staat ook een prachtige samenwerking met Rachel Bauer. Waar en hoe hebben jullie haar gevonden en hoe is die samenwerking verlopen?
Hamlet: Rachel is een essentieel deel van mijn leven en ook een artistieke partner. Ze heeft ook meegewerkt aan de vorige platen en doet soms haar eigen remixen van onze nummers, maar ze wil absoluut niet als extra bandlid erbij komen. Ze leent wel graag haar stem uit. Haar stem past perfect in wat ik wil met mijn muziek. Moest het niet zo zijn, deed ik het met iemand anders. De keuze van een gastmuzikant hangt af van wat je wil zeggen met die gastmuzikant en op dat vlak past haar stem en uitstraling dus perfect binnen onze muziek. Ik kijk altijd naar de interessante en individuele stemmen – puur technische muzikanten interesseren mij immers absoluut niet.
Paul : Ik sluit me daarbij aan, Rachel haar stem past perfect bij de sfeer op het album, ik ken eigenlijk niemand anders die het zo zou kunnen.
Stefan: We staan sowieso open voor muzikale samenwerkingen met anderen. Het is wellicht iets anders, doordat we als band werken met een scala aan klanken, klinkt het misschien anders dan bij vorige platen. Meer als band geluid. Bij ‘Therianthrope’ waren we echt op zoek naar breed gaan, terwijl die gastmuzikanten op hun eigen wijze iets bijbrengen. Als je daarmee op het podium staat, krijg je een andere dynamiek. Het compacte met ons vier op het podium heeft ook zijn charme. Je hebt genoeg rock bands die met een kleine bezetting enorm krachtig klinken. Je hoeft niet met tien op een podium te staan om een “wall of sound” te maken, of juist zeer subtiel te gaan.
Umut: Dat vind ik net het mooie aan ons: omdat we een kleine band zijn, zorg je voor meer kleuren. Maar los daarvan heeft Rachel dat zeer mooi gedaan op deze plaat en ook met vroegere; haar stem past binnen dat concept.

Ik vind jullie muziek trouwens ook zo filmisch en fantasieprikkelend. Zijn er ambities om er iets mee te doen voor film of TV series?
Hamlet: Film is niet mijn sterke kant. Met ‘Skywound’ hebben we een concept album gemaakt dat het een verhaal is, dan is die visuele kant wel interessant. Maar dat is ook een reden waarom we zijn beginnen samenwerken met Hans Boeykens, de broer van Stefan, ook bekend onder de naam Pinda in de Belgische strip wereld. Die grafische beelden kunnen zorgen voor een soort atmosferische totaalbeleving waardoor een link wordt gelegd tussen het abstracte en de concrete kunst om het zo te zeggen. Ik had zeker een idee om een visuele kant toe te voegen aan ‘Skywound’, maar dat zal meer in de richting van stopmotion zijn dan. Ook Umut is bezig met visuele kunsten, dus er zijn zeker mogelijkheden in die richting.
Umut: Ja dat klopt. Ik werk inderdaad met visuele kunst in het kader van mijn doctoraatsonderzoek en dat is een verbinding met wat we hier doen, met onze muziek. De rol van de visuele effecten is om de muziek te versterken. Dat lijkt wel een interessante piste om te doen. Daarin zie ik zeker mogelijkheden.
Paul: Ik dacht niet direct aan film muziek maar ik vind het een interessante vraag, en had er nooit echt over nagedacht. Het kan inderdaad iets interessant worden naar de toekomst, dank voor de inspiratie (lacht).
Stefan: Wat ik wel vind, als muziek die je al kent plots terecht komt in een TV serie of film bijvoorbeeld. Dat er een soort extra dimensie om de hoek komt kijken. Ik hou ook wel van muziek die in de lijn van de film ligt en zo een extra contrast daaraan toevoegt. Ik denk dus dat het zeker de moeite loont om, als de vraag zich stelt, daar iets mee te doen met onze muziek. Zeker en vast.

Hoe waren de algemene reacties op ‘Skywound’ tot nu?
Hamlet: Zeer positief, zowel van magazines, als blogs en wat we merken op de sociale media en zien in de ogen van publiek tijdens live optredens. Ook een goede barometer van hoe goed het album het doet is de niet-zo-legale download sites en torrents – ik doe zoiets zelf uiteraard niet – en ik luister ook geen muziek digitaal. Ik heb alles op de fysieke dragers - maar ik volg wat in deze donkere wereld met onze muziek aan de hand is. Veel artiesten klagen dat het een diefstal van hun kunst is, en feitelijk is het wel zo, maar het is ook gratis promotie en een manier een publiek te bereiken dat anders toch geen muziek gaat of soms zelfs kan kopen. En een goede parameter om naar te kijken als je wil zien hoe veel publiek je bereikt, zonder je project proactief te promoten: als je daar, los van de betalende liefhebbers, veel luisteraars hebt, is dat een goede parameter om te zien of je het goed hebt gedaan of niet.
Stefan: We hebben een paar keer de kans gehad om de nieuwe plaat voor een publiek te spelen. Dat is zeker een goede parameter, omdat je dan een directe reactie krijgt en dat is heel positief geweest. Die bevestiging die je krijgt van iemand die je een schouderklopje geeft, of een mooi lijntje in een review. Dat komt wel binnen.
Paul: Daarom is het goed om zoveel mogelijk live op te treden.

Jullie hebben al een cd release show gehad. Komen er nog live voorstellingen? Het ziet er weer moeilijk uit. Moest het niet lukken, zouden jullie dat vervangen door streaming?
Hamlet: Dat is zeker het plan. Er waren enkele concerten in 2021 die waren afgelast. De planning die we nu liggen hebben, is voor de lente en zomer van 2022. In de hoop dat het dan weer kan. Maar nu is het gewoon onveilig. Ik doe niet mee aan het koor van stemmen die iets roepen zoals “geef onze vrijheid terug!”. Hoe kan je in godsnaam protesten tegen het virus? Het is een pandemie die de hele wereld treft. Uiteraard zouden we graag optreden, maar we zorgen ook voor de gezondheid van onze fanbase! Ik wil niet de reden zijn van iemand zijn gezondheid te beschadigen. Het plan is om dan januari en februari te vullen met o.a. Streaming en dergelijke. Of interviews zoals we nu doen. Maar optredens staan vanaf maart wel al gepland!
Stefan: We kunnen, wat die streaming betreft, kijken of het lukt. We hebben het geluk gehad een radioshow te doen, wat bijzonder leuk was. Als er dingen in die richting op ons afkomen, zou een manier zijn om een beetje dat live gevoel naar de huiskamer te brengen als het ware. Want je hebt die drive om, naast de repetities, je product te kunnen tonen aan het publiek. Liefst live, maar als het zo kan staan we daar voor open.
Umut: We moeten te allen prijzen actief blijven. Of dat nu live is of iets anders, voor ons is dat de belangrijkste drijfveer als band.
Paul: Ik zie niet echt problemen , we blijven actief, via interviews, via links en rechts nog een optreden of ja die streaming waarom niet.. we blijven actief samen, om ons te kunnen tonen aan ons publiek.

Wat die streaming betreft, ik heb er circa 74 gedaan in die periode voor de lichte versoepeling. Ik heb wel gemerkt dat de drempel om iets te ontdekken buiten mijn comfortzone lager ligt. Hebben jullie dat ook ondervonden?
Hamlet: Absoluut. De grote beperking van deze Corona is niet dat optredens worden afgelast; het grote probleem is het plannen van buitenlandse activiteiten. Want een groot deel van ons publiek zit in het buitenland. We moeten daarom een balans blijven vinden tussen optreden, online activiteiten om te tonen aan ons publiek: ‘we zijn er voor jullie!’ Dat is in deze tijden heel belangrijk. Ik denk dat daar die streaming en live radio shows een goed alternatief zouden kunnen vormen. Maar ik hoop dat het niet, zoals sommige voorspellen, nog twee jaar of zo gaat duren.

Wat zijn, naast eventuele concerten, de volgende plannen met de band? Of zijn jullie met andere projecten bezig, nieuwe songs?
Hamlet: Het plan is om alle mogelijke facetten van ‘Skywound’ te tonen, niet alleen wat de muziek betreft, maar ook dieper ingaan op de teksten en het concept. En net dat gaan we dit jaar, en ook volgend jaar nog doen. De muziek zelf is dus leuk, maar het moet ook over het concept gaan. We zijn een ‘concept band’ en zolang dat concept niet volledig is uitgewerkt, en er dus geen nieuw concept uitkomt, zal er ook geen nieuwe plaat uitkomen. De muziek schrijven is geen probleem, dus ergens kan het zelfs snel, maar ik vind dat het concept ‘Skywound’ nu maar voor 20% uitgewerkt is. Er zit nog veel potentieel in wat betreft live optredens, visuals... Zolang dat niet voorbij is, komt er in principe niets nieuw; wat niet wil zeggen als er iets op ons afkomt dat we daar niets mee gaan doen… maar toch…
Paul: Ik denk voordat we echt aan iets nieuws kunnen beginnen dat je dit concept inderdaad eerst moet kunnen afhandelen. Maar voor we met een nieuw album zouden beginnen, zie ik dat wel zitten om eventueel een live album uit te brengen. Dat is ook interessant om oudere songs te leren kennen. Op een andere manier, omdat we met deze volledige band anders klinken. En ook de groep als een live ervaring te laten zien, want we zijn dus wel een live band in de eerste plaats. Sommigen zullen zelfs zeggen, live is beter dan het album, dat is zelfs wat ik het liefst zou horen als het over een live plaat gaat.
Stefan: Ik denk dat die piste iets is waar we kunnen op hopen. We hebben nu al samen gespeeld, dus waarom dit niet in een soort live album gieten? We zijn zoekende en zitten nog niet op het ideaal. Het zou dus zeker leuk zijn om een deel van het materiaal live te brengen, uiteraard met delen van ‘Skywound’, maar de songs van de vorige albums passen daar ook heel goed bij. Ik ben als muziekliefhebber ook wel fan van een live album van groepen die ik graag hoor. Omdat je daar een heel andere visie of drive krijgt, soms wat ruwer of meer doorleefd dan op een studio plaat. Het gelikte van die studio valt weg, maar in de plaats krijg je de emotie van de muziek. Ik kijk daar dus zeker naar uit.
Umut: We hebben een sterke energie op het podium. Daarom zou een live album zeker leuk zijn. Anderzijds ik zie ook dat ‘skywound’ veel meer bevat om te geven, dan wat er nu al is mee gebeurd. Dus daar ligt nog een hele weg open om van alles mee te gaan doen zoals Hamlet zei.

Jullie hebben al heel wat bereikt, ook grenzen verlegs, zijn er na al die grensverleggende muziekstukjes, nog ambities of doelstellingen die je wil bereiken?
Hamlet: je moet daar een onderscheid maken tussen eigen muzikale ambities, en ambities als band.
Als een band moet je proberen een juist publiek te bereiken en overtuigen, en altijd expansief groeien, maar ook niet vergeten waarvoor je samen muziek maakt: zeggen wat je wil zeggen.
Als muzikant moet je wel jouw beperkingen, sterke en zwakke kanten goed kennen om een product eigenlijk te kunnen finaliseren – ik ken immers heel veel muzikanten die nog altijd geen enkel nummer of album uitgebracht hebben. Niet omdat ze geen talent hebben, integendeel – dit zijn meestal heel goede instrumentalisten, maar ze zijn nog altijd op zoek naar de ideale klank, een ideale productie of het ideaal moment. Maar dat ideaal bestaat niet. Zo’n moment komt nooit. Je moet kunnen zeggen: dat is het, stop nu, het product is klaar! 
Umut: Er is een balans tussen realistische mogelijkheden en het hebben van dromen. Ik vraag me dan ook af wat mijn mogelijkheden zijn, wat kan ik doen, en daarom is het belangrijk om flexibel te zijn en open-minded te zijn. Zolang wij flexibel blijven, kunnen we als band ook blijven groeien en die dromen nastreven.
Paul: Ik vind dat we onze eerste mijlpaal of doelstelling al hebben bereikt met dit nieuwe album, ik zou niet direct weten wat er nog meer nodig is, behalve dan misschien een nog wat groter publiek bereiken.
Stefan: Het zou inderdaad leuk zijn om hiermee nog wat meer naar buiten te komen. We moeten ook realistisch zijn. We zijn niet het soort band die onmiddellijk elke week drie optredens gaat boeken. Dat is voor ieder van ons moeilijk te combineren. Er zijn nog mogelijkheden: op vlak van interactie kunnen we nog steeds groeien. Het zou heel fijn zijn om dat ook daadwerkelijk te kunnen tonen op het podium. We spelen op elkaar in, maar kunnen dat dan ook bewijzen. Ook dat is een ambitie op zich, om als band daar naar toe te groeien.

Pics homepag @Linde van Syngel

Laat ons daarmee dit gesprek afsluiten. Heel veel succes met de release van deze plaat en de promotie

Recently, we travelled to Ancienne Belgique in Brussels for a special double bill evening with John Also Bennett and Sam Dunscombe. Both performers succeed in creating an intense atmosphere, which prompts images to appear before your retina that stimulate the imagination. Sam Dunscombe also recently released her debut, another disc that appeals to the imagination. Enough food for a fine conversation, we had this interview on a Saturday morning in Berlin, unfortunately not face to face but via ZOOM. You can read the report of this fine gig again here .

Sam, let's start with a standard question, how did everything start, who and what are your sources of inspiration? and how did you end up in that special world of, let's say experimental electronic music?

My first inspirations came from pop music actually. I started playing Clarinet when I was 12 years old. I was always interested in using music and performance as a way of expressing myself. I’m Classical trained, but I found out that Classical music is not the best tool for me. I got into the more experimental music, because it give me a way to try new things out. Mixing and matching the stuff I’m interested in, I find in that possibility in more experimental music. As for Electronics… I have seen some powerful musicians when I was around 18, living in Melbourne (Australia) I really got interested into that sort of music because it had this sort of physical or material power. I wanted to experiment with that and try to understand it. Why the feeling in my body was so strong, for example, even when the sound was very quiet (I’m not necessary talking about noise music, although I make that too). When I started in this area, I stared to play music with people of the same age, and they had a lot stuff like effects pedals, synthesisers, microphones, and mixing tables and things, I not had anything of that. I was in some pop bands that days, and learnt a lot from that experience, that was how I earned my money, but it wasn’t a lot. So I saved up over half a year to buy a computer, and I started to learn computer programming for music, that’s how I start to get with Electronics. I figured if I could learn to program, I didn’t need to buy all the electronic pieces. I’m glad I did start that way because it give me the chance to find out how everything works, to learn about signal processing etc. That’s the way it started.

I wanted to pick in on you say silence into music, I’m very interested in Brian Eno. Like you say, you can make Electronic music or silence. I can hear that in you music to, just like Brian Eno did, you can make the silence in music so strong that it blow you away I see that correct? Is that also how you doing it?

That inspiration for doing it this way come from a few different experiences: playing new music, working with Wandelweiser composers and aesthetics, and also Japanese improvisers when I lived in Tokyo. The rime of Silence is something that you can do in a room. The other one is I have done some field recording. Field recording is particularly interesting in places that feel silent, because really there’s no such thing - the “silence” is a quality of ambience. The stillness you find in such places, I’m very interested… so yes, ideas of stillness, silence, and stasis are very important to me…

It’s not that  I can’t  put a music style, that’s what I like about you. But  How would you describe your musical style by the way? Why Clarinet?

My music style? Running in five directions at the same time is a short and direct description about my music style, I guess. I play things that are pretty much based in free improvisation, both noisey and very quiet. I also make spectral and just intonation music, and using something like acoustic walls. I feel it’s a very stylistic trend in Berlin at the moment, to work with intonation, but my interest comes more from the field of spectralism and also from natural acoustic phenomena you encounter in field recording sometimes, than it does from the tradition of Just Intonation composers. The music I make is just extremely eclectic, and I guess it’s just whatever I’m interested at the time being. And that changes all the time…

I love your music, but is it not true that it’s not easy to bring this in big stadium or something, Not that this is you ambition anyway I guess. But, Doesn't that limit the audience you can reach? A wide audience or radio feedback would be nice,?

That’s a interesting question actually. There is a attitude in experimental music sometimes like ‘fuck the audience’ But I don’t feel that way. One of the things I love is to build an association with the audience. Having feedback, and have the sense of being together in a space where everyone who is there enjoy it, including myself. So the audience is important to me, but I guess it’s the size of that audience doesn’t matter to me. When there are enough people than I’m happy, that can be 200 or 50 or 5. In my 20s I played in some bands, and played for really big crowds.  For 2000 people, sometimes 10,000, it’s a very different energy that you get. It’s not that you are more disconnected when there are that many people. But when I play for let’s say 50 people I feel that everyone in the room is included in what happens. But when you have 10 000 you see the people in the front room that dancing and having the time of their lives, you still only really feel a connection to the 50 people directly in front of you, really. But you feel you can’t reach everyone, that is the big different I guess.

 Some things I have read at your website. You earned a DMA from UC San Diego in 2018, and works as the archivist to the estate of French-Romanian composer Horatiu Radulescu. Can you tell something more about that?

In the experimental music Horatiu Radulescu was one of the biggest artists during his life, but there is not a lot of his work available at the moment, especially not when I started to work with his music. Some things that are available are more like some acoustic noise music or something, very aggressive.  Even when it’s delicate and quiet it has this roughness inside. Maybe not real aggression but intensity. I got interest in his music a long time ago. I decided to make a version of a piece of his music  with clarinet. I wanted to put multiple sounds together with masses of similar instruments. If you have 7 clarinets playing multiphonics, the spectra can be very complex, with 20, 30, or more parts. So there is that intensity and relationship to space in his music that triggers me. So when I was making this work, I been contacting his widow (Horatin Radulescu died in 2008). I told her I was working on his music and would like to meet her. We became friends pretty quickly. So now I work to help republish his music, and make it available again. And fixing up old tapes, digitising his materials, and stuff like that. That’s how I got into that job.

Talking about available, it’s not easy to find something of you music either, except on bandcamp, but not at Spotify to give a example?

No, there is an album coming out somewhere in march 2022. On Mode Records. It will be called “Horatiu Radulescu: plasmatic music volume one’’ there are three works on them. One is for 7 clarinets, one is for 42 clarinets and 42 flutes together, and one is a “posthumous duo” with Radulescu, where I remix old tape recordings he made and add a lot of new material on the synthesiser. And well maybe that will end up on Spotify… But yes, in 2022, I think there will be some more stuff coming available!

I look forward to that,. I have read. Also you interested in the multi-dimensional perception of time, which has led to explorations in spectralism, just-intonation, improvisation, the performance of complex-notated repertoire, field recording, audio engineering, and live electronic performance. Can you tell more about this to?

I’m very interested in that moments on a performance when it seems that time stops. That’s a feeling that you get when those then minutes of a song not sound long , but very short. Or sometimes the opposite, a minute stretches out forever. It’s something very special when that happens. Even better is when you feel both long and short at the same time. It would happen in those pieces of music that are two hours long. I got into this by playing long form works by Morton Feldman, Horatiu Radulescu, Pierluigi Billone, and others. There are a number of ways this sense of timelessness can happen - sometime with tuning (“perfect” intonation - although of course that’s kind of impossible - is timeless as there are no markers of temporality in there), this with long duration, or with intense focussed listening at different dynamics, the feeling of being overwhelmed, and so much more. And with new complexity also, there’s a common interest in trying to portray multiple timelines / time scales at the same time (maybe someone like Chikako Morishita or Richard Barrett for example do this). And in field recording you have the experience of displacing times (reliving the past, but listening in a different situation, etc etc).

Well, I was really interested to think about what exactly it might be that tied all of this stuff together, and I realised that what was interesting me about all these different types of work was that it alters your sense of how time passes quite drastically.

Something very interesting to find out. The reason of this interview. You recently released your album ‘Outside Ludlow/Desert Disco, there's a special story behind it (that's something we can also read in the biography) but tell us more about that special trip?

I Lived in California for seven years. I did a lot field recording and camping all around the State. One of my other projects in that direction will be released in the middle of next year, based on a lot of field recordings of California. So in 2018 I was out camping and recording in the desert with my good friend Joe Mariglio. We went to an old mining town, completely abandoned, and not much left. There was once a gold mine, and it was next to the railway and route 66 as well. The gold mine is still full of gold but for some reason company figured out the gold is more valuably when you keep in the ground (haha). It’s strange, they still keep buying and selling it but they just don’t take it out, I do not understand the world sometimes (haha).

But anyway it’s for me  a very poetic place because of all this levels you see there. The different times people lived there and basically failed. In the 19the century there were looking for minerals, in the begin 20ths there was the railway, and they had to build a big water tank. You see human activity starting and stopping there over and over again, with these moments of failure repeatedly captured over and over again in time, and then they just kind of disintegrate. You can see that in those places how it happened, and that is very interesting to see; that’s also expressive for the South California project in general. Because that’s something that keeps happening, it’s very likely that a lot of the cities and growth there will die soon in the future, as there’s simply no water there, no way to really sustain life.

But the fact that people keep try and failed was very important to me to create this field recording album. I wanted to make people feel that to. That’s the backstory why I was so excited about this place.

So that’s the backstory. Then as we were camping there, we were walking through the remnants of this town, and then out into the open desert a little. And suddenly I saw tangled around a cactus, this big ball of 1/4” tape. Kind of an unbelievable find for a sound artist! So I immediately grabbed as much as I could - it was in really bad shape, falling apart really, it must have been there for a very long time.

Did you find the owner of those tapes by the way?

No, that would be totally impossible I think. When you look at the LP cover, just on the left of the photo is where we found the tapes. And as you can see there is nothing there but desert. It’s been abandoned for about 40 years now, since that mine shut. I realized it had some Disco music on it, so I think it’s something from about 1978 or something.

I liked the feeling that I was on that trip to, very intensify , little bit scary but specially overwhelming. Is that how you wanted to do this? To make people feel it this way?

That scary feeling is a little bit like what you feel there in that place. It’s not that you are not welcome, but this place just doesn’t care about you or something. It feels like you are irrelevant up there. Just another ant in the desert… It’s like you walk in a forest and been overwhelmed because it beautiful and you feel surrounded, or walk on the beach and see the size of the water and feel a sense of awe and also a sense of lightness or elevation. And in the desert you feel that you are just a little spot on the planet, so small and so fragile. Emotionally I was also impressed by the sadness of this places. Where people just try, and failed, over and over again. That feeling I wanted to bring in my music, and also on stage. And that can be overwhelming or scary for people, but scary is not the right word…

I also had this feeling that this music could be made for a film or TV Series, are there any plans in that direction? Or did you have done it before and want do it again?

I did some soundtracks in collaboration with a few people: a filmmaker called OB de Alessi, together with my band Golden Fur, with my partner Michiko, and also I have done some things by myself in this direction. I think I will be working with people in Seattle next year to make a movie as well. I actually have done several things I suppose, and I’m very interested in the link between sound and image. If you do it right, you can create this feeling in between disconnected and connected, and sort of put the viewer in a strange relationship to space. That’s what I want to do.

That’s something I missed about the wonderful concert, the connection between visuals and music. It would be much more impressive then it was already, with using visuals on a screen I think. It’s maybe something to use in the future on you concerts?

Defiantly, when I take the Field recordings I make some video’s too, just in case. So that’s for sure something I’m interested in. I love  the films of James Benning, if you know him. You can find some illegally uploaded on YouTube of his work calling ‘The California trilogy’ it’s a film on different locations all over California (but the quality is very bad, if possible watch it in the cinema or at least on dvd to get the real experience!). One about farming, one about the dessert and one about the city. I see that in 2016 and it was a massive influence doing something myself, what I did on this record. Those visuals it’s like that experience of time I was talking about, in this case I think it comes from the structural limits he placed on himself to make the film. For me personal it’s even sometimes heartbreaking just watching it, and that certainly has to do with the fact that I’ve been there, but more than that it is just so beautiful to see this sort of mosaic of different locations slowly unfolding, so beautifully shot. Soo yes it’s something I’m very interested in.

How where the reactions till now?

Honesty I normally don’t expect anyone to be interest in my work at all. So it was a big surprise for me, all this positive reactions. I love to share it and make it. But I assume that what I’m doing is not interesting for a lot of people. So it’s a very nice surprise that I get some good reviews , or people like you contact me for an interview. Or if someone contacts me and says they enjoyed listening to my music. All these reactions are surprising and touching. The LP sold out on bandcamp pretty soon, so I guess it proves that people are interested in what I’m doing… Particularly this LP has an interesting story, I guess it captures people’s imagination. But I’m just happy to share it.

You live in Berlin, a city that appeals to my personal imagination, is it really such a city that provides inspiration, some of my personal idols like David Bowie have made their most memorable works there?

There is a lot to say about Berlin. For the Germans it’s a place where the people can go to create. It’s a place where the artists and party animals and weirdos will go. There is something magic in the air that is creative and give you energy. Personally I think the reason why it’s so inspiring is that everyone believe the story. People just move here to be creative and productive. The collective belief in this city is proving the prophesy. In a way, I not sure there is something special about Berlin, it just happens to be the place where things going on. Socially they do a lot to support the arts and culture, and generally I feel like it’s a place where you can imagine a new way of living and then actually just do it. It’s one of the only places in the world where you can be a professional artist and survive well, the city supports this, and they are also very supportive to artists with children. Also in this pandemic the city was very supporting there artists. There is a sense of security here for artists, something I never had in Australia for example.

It’s what confuses me the most , when there is a new problem with COVID the first thing they close is culture, very confusing.

Yes, and still businessman get to travel over the world and having fancy dinners in New York.(haha) Look, I think music and Art is a form where people feeling satisfied and happy without consuming too much. Other situations they encourage people to buy things. That capitalism encourages to buy things they don’t need to full that big hole in themselves (haha) and in art and music it’s not a way of real consuming things, that’s why they closed down first, before say a shopping mall with thousands of customers. What art and culture brings is people to make fulfilled and satisfied, and I hope that in the future this can become a important part to continue after this pandemic.

Now we start talking about that subject. like everyone else in this world, you also have been living in this pandemic, how did you survive as person and musician?

I think a lot of people had the same experience. You very quickly get confronted with yourself. All those things you ignored in the past, because you keep being busy. But then you sitting home and been confronted with those thoughts you have ignored because you simply had no time to think about it. It makes you think about your life and relevant everything. There also was a difference between people who had to care of someone (like children or older parents or sick partners etc), and people who living alone. Not sure what experience is more worse then the other. It’ s not a competition because we all had a terrible time. But.. my experience, I have a daughter and she was 2 years old. In the start of the pandemic we lived in a small apartment, we moved to a bigger place. It was so overwhelming to be in a place 24hours for five weeks or something, that I realize I not had time for myself to think anymore. That was the hard part of it…

Did this times give you some more inspiration, or not really?

I started to focus on recording music in that times. But that’s common to other musicians I think. There is in the past 16 months and more, a lot music has been released. More than ever. Also because a lot artists can’t tour anymore. Next to release new music, people get to be more experimental in their own homes. There been some strange records coming out where I like to listen to. For me personally, it gave me the permission to make mistakes, because I did not have to rush for something, and when you take risks you make more mistakes, so in regular life often you don’t take risks. But when you DO take risks you can find something that’s interesting to work with, something you didn’t think about before. That’s the inspiration this pandemic give to me. Allowed me to listen to my own intuition more.

Can you tell some more about other future projects? What are you future plans?

There is been a project I been working on for five or six years now, thirty-three field recordings from South California. Also, I did research and composition into music for use with psychedelic drugs (in psychotherapy), not that I have done this specific therapy (although I have taken psychedelic drugs, and read about them a lot). Honestly I found out the music used by the psychiatrists was pretty terrible. I created something with that, and will bring it to the audience in both an LP, and as a touring project. You don’t have to take the drugs to enjoy it, though, and I hope it’s interesting for everyone! And there is the Radelescu cd coming out. There is a big group with other musicians in Berlin, that’s an ongoing project. That’s one thing good about the pandemic btw. For the first time we were all in the same place because of the lockdown, so you could easy do rehearsals with large groups of people who are usually always touring and moving around. Let us hope it leads to interesting work as well, those cooperations. And of course returning to playing on stage in the ‘normal’ way. A lot is going to happen, but I have no idea when. But nothing ever stops, things keep moving.

One of my last questions, what are you future ambitions is there any end goal ore something you want to achieve?

It’s particularly interesting to think what I am  going to do when I finish this work? The Radulescu music I’ve been working on since 2015, the California recordings since 2016. The psychedelic music since 2019/2020… I’ve been working on these projects for many years, and they’re all coming out in 2022. What’s next? I’m a little bit excited to think about what I’m going to do next. What for me important is for me, I just like sharing. One thing I can say about myself is that I never seem to hold one line or direction for very long. Everything changes, and I hope it will keep changing in the future… I love learning and discovering new things, working in different areas. So it’s something that keeps me busy, that question, because at the moment I don’t know what’s next… Maybe I’ll make a pop record! But like I said, it’s the need to keep sharing that keeps me going. 

I don’t think you a artist who keep doing the things over and over again 40 years or longer that’s for sure?

When I was a kid, one of my inspirations was Prince. On a certain moment he was stop caring what anyone thought about him. He made some wonderful stuff, and some terrible. But he always tried something new, and invented himself over and over again. I respect that, that’s what I want to do in my life. Also, Something interesting, and pity about Prince, he died too young but the last two last albums he made started to exploring a new direction again, what would have been interesting to see where it brings him.

Soo please become Prince, but please live much longer to…Thanks for this nice conversation, I hope to see you on stage soon again

Emmy d'Arc - Iedereen die bezig is met muziek wil denk ik ‘gehoord’ worden ,ik  zie wel waar ik uitkom wat dat betreft. Het zo goed mogelijk doen, dat is mijn  ambitie dus

Haar echte naam is Ine Tiolants, ze is nu 25 jaar oud en won de MNM Rising Star in 2018. Sindsdien heeft zij besloten een pseudoniem te gebruiken. Emmy d’Arc is een rijzende ster in het Belgische circuit.
Naar aanleiding van haar recente , zeer persoonlijke EP, hadden we een fijn gesprek met deze jonge talentvolle componiste, die onlangs in het voorprogramma van Gabriel Rios mocht optreden in de AB Brussel.
Het verslag van onze Franse collega’s kunt u hier nog eens nalezen: http://www.musiczine.net/fr/concerts/item/84234-sur-la-route-des-caraibes-et-de-l-amerique-latine-gabriel-rios.html
Ook in De Casino, Sint-Niklaas liet ze in het voorprogramma van Kids With Buns  - http://www.musiczine.net/nl/concertreviews/item/82504-kids-with-buns-een-setje-bol-van-melancholie.html -  een diepe indruk achter:
Redenen genoeg dus om te polsen naar de toekomstplannen ...

Emmy (of eerder Ine), hoe is alles begonnen? Waarom niet gewoon onder je eigen naam platen blijven uitbrengen? vertel eens wat over jezelf
Oorspronkelijk ben ik wel begonnen onder mijn naam ‘Ine’, maar ben van naam veranderd. Ik wou deze naam heel graag houden, maar dat had niet de beste keuze geweest. De naam was zodanig kort en simpel dat ie niet zo voor de hand liggend is om terug te vinden.? De verwijzing naar Jeanne d’Arc zit daar bij mij wel in. De vrouw en de legende, maar ook het vuur dat daar achter zit , spreekt me aan bij deze historische figuur. Ook de kracht die erachter zit, en dat ze echt vocht voor de dingen waar ze echt in geloofde. Dat sprak me aan.

Hoe zou je je muziekstijl omschrijven, er zit country in, er zit folk in … maar er is zoveel aan de hand bij jou, en vooral die bijzondere stem dat je het niet kan plaatsen (wat ik net zo goed vind trouwens). Hoe zie je het zelf?
Die ‘Country’ plakt men er eerder op  de kledingstijl, denk ik. Ik heb ook wel vaak een cover van Johnny Cash gezongen, dat is een andere link. Neem nu de EP die heeft ook nog geen uitgesproken stijl. Ik ben voorlopig eerder nog zoekende. De richting zal bij de volgende release wel duidelijker worden.

Ondertussen heb je al een mooi parcours afgelegd, met o.a. de overwinningen op MNM Rising Star in 2018. Heeft dit bepaalde deuren geopend?
Zoiets winnen was natuurlijk een fijne ‘promo’ actie. Ik heb daardoor ook vooral veel mensen leren kennen. Het was een eerste stap in het wereldje; op dat vlak heeft dit dus wel deuren geopend.

Je hebt ondertussen al enkele knappe singles, en EP’s uitgebracht , een van de recente ‘Reveal’ is een heel persoonlijk verhaal, ben je niet bang teveel van jezelf bloot te geven op die wijze?
Nee, eigenlijk niet, het is niet zo eigenaardig allemaal. Iedereen maakt wel gelijkaardige dingen mee. Als ik de vraag krijg over wat het gaat, zou ik daar niet echt een uitleg over geven. Iedereen kan zich op een of andere manier wel vinden in die persoonlijke verhalen die ik vertel met mijn nummers

Ik vond de EP trouwens vooral een positief kantje bevatten; ondanks het breekbare en intieme straal je enorm veel sterkte uit. Klopt dit?
Dat is vooral leuk om te horen, het is gewoon moeilijk om mezelf daarin te beoordelen eigenlijk. Ik bedoel wel, ondanks dat ik nog jong ben, heb ik de dingen die ik heb meegemaakt en geleerd heb leren omkaderen binnen mijn muziek.

Ook de nieuwste single ‘'It wasn’t you’ is zo een zeer gevoelige en krachtige song, ook hier is dat dus een bewuste weg die je kiest?
Het is gewoon wie ik ben, of dat bewust is laat ik in het midden eigenlijk. Ik ben, , gewoon een gevoelig mens, mijn emoties zwaaien ook vaak van de ene kant naar de andere. J

Hoe waren de algemene reacties tot nu toe?
Ik ben wel blij met de reacties ja,. Op mijn facebookpagina en op de fanpage https://www.facebook.com/groups/2013251228943951 het is leuk om zo een trouwe fanbase te hebben . De nummers hebben eveneens een eerste draai gekregen op de radio, dus ja ben wel blij met de reacties en hoop uiteraard op meer van dat in de toekomst.

Wat facebook betreft, daar wil ik even op inpikken. Is sociale media echt zo belangrijk voor jou als artieste? Of als mens? Hoe zie je dat?
Om eerlijk te zijn, als het niet een manier was om mezelf als artieste te promoten zou ik eerlijk gezegd mijn tijd niet op social media willen verdoen, geef ik toe. Ik heb er vorige week nog een nummer over geschreven. Vermoedelijk ben ik in de verkeerde tijd geboren (haha). De zogezegde ‘puntentelling’ met likes en dergelijke dat is niet wie ik ben en waar ik me kan in vinden. Maar als promotie is het zeker een goed hulpmiddel, zonder meer.

Naast die sociale media, is er ook streaming zoals Spotify. Is het in die tijden nog interessant om daadwerkelijk iets uit te brengen eigenlijk?
Vroeger kon je daadwerkelijk iets mee verdienen met cd’s uitbrengen, met die streaming verdien je heel weinig. Nu moet je het als artiest dus vooral van je shows hebben. Het is op zich wel nuttig om het naar de mensen te brengen, waardoor ze je ontdekken en dus daadwerkelijk naar die optredens komen. Om van te leven denk ik dat Spotify dus niet veel uit haalt, maar om uzelf in de kijker te zetten en een ervoor te zorgen dat je publiek je ontdekt, is het zeker een goed medium,  eigenlijk dezelfde functie als de sociale media waar we het over hadden.  

Hoe heb je trouwens als jonge vrouw deze coronatijden doorstaan en hebben die een impact gehad op uw schrijfproces?
Ik ben begonnen bij de eerste lockdown en dat kwam me niet echt slecht uit., ik ben van nature eerder een huismus, dat helpt ook wel denk ik. J In dat opzicht had ik er dus niet echt veel last van, omdat ik graag op mijn eentje ben en zo. Nu denk ik wel, wat die optredens betreft die niet zijn doorgegaan en zo, hoe het zou zijn gelopen in normale omstandigheden. Op dat vlak is het wel spijtig dat ik niet kon of weinig optreden eigenlijk in die periode. Voor de rest ben ik niet iemand die daar gaat over klagen, want het is voor de hele wereld hetzelfde. Het is wat het is, en we passen ons wel aan en zien wel waar we uitkomen. Het heeft ook helemaal geen invloed gehad op mijn schrijfproces, om daarop in te pikken.

Heb je het gevoel er sterker te zijn uit gekomen uit deze tijden, denk je? Als mens of muzikante/artieste?
Ik ben daardoor nog meer op mezelf dan voordien eigenlijk. Moest corona voorbij zijn, denk ik dat ik nog steeds niet zoveel uit mijn kot zou komen. Ik denk dat deze tijden ervoor hebben gezorgd dat ik me nog meer comfortabel voel in het op mijn eentje zijn, in mijn kot. Laat het ons zo stellen.

Je stond in het voorprogramma van Gabriel Rios in AB, onze Franstalige collega was er enthousiast over, hoe heb je dit concert ervaren en hoe waren de algemene reacties?
AB was wel iets speciaal, het was heel leuk om daar op het podium te mogen staan. Ik had al filmpjes gezien van voorbeelden van mij die daar ooit hebben gespeeld, en dat je daar dan zelf mag staan doet toch iets met een mens. Ancienne Belgique is gewoon een prachtige zaal.

Je hebt ondertussen eigenlijk al zeer mooie optredens kunnen doen, wat waren de hoogtepunten tot nu toe, en waar heb je de mooiste herinneringen aan?
In het voorprogramma van Novastar was een van de leukste en tofste concerten die ik heb gedaan. Maar ik heb feitelijk van elk concert en moment genoten, en ook de dingen die eraan komen zie ik enorm naar uit. Ik heb er zeer veel zin in.

Waar kunnen we u nog live zien en wat zijn de verdere plannen (in zoverre daar plannen kunnen worden gemaakt)?
Ik moet nog enkele voorprogramma’s doen in AB en er staan nog enkele voorprogramma’s voor grotere artiesten op het programma , ook daar kijk ik enorm naar uit

Mooie plannen dus, maar is het niet moeilijk om te plannen. We zitten ondertussen in de vierde golf
Dat is niet altijd even gemakkelijk nee, maar ik denk dat ik nu mijn tijd moet gebruiken om nummers te schrijven.. Net omdat we niet echt kunnen plannen, ga ik die tijd dus gebruiken om nummers klaar te krijgen.

16 nummers? Dus volgend jaar een full album?
Dat hangt er vanaf. Kan even goed eerst een nieuwe EP zijn. Geen idee, we gaan dat nog bekijken hoe we dat praktisch gaan uitwerken verder  Ik ben vooral nu gewoon blij met die eerste EP, en nu is het hard werken, op naar de volgende release.

Waar komt je inspiratie vandaan bij zo een schrijfproces eigenlijk?
Het is heel bizar, ik denk dat veel mensen dat hebben. Eerst is er een melodie, dan komen daar klanken op en uiteindelijk worden dat woorden. En uiteindelijk is daar een verhaal uit gekomen, waarvan ik begot niet weet vanwaar dat gekomen is. Maar eigenlijk bewust me afvragen waar dat vandaan komt? Geen idee dus.. het komt gewoon. De link naar iets dat je meemaakt, en dat in mijn hoofd zit .. laat het ons daarbij houden. Gewone dingen uit het dagelijkse leven. Maar het kan ook anders, het varieert en hangt af van het moment!

Wat zijn je ambities en is er een soort doel dat je wil bereiken?
Iedereen die bezig is met muziek wil denk ik ‘gehoord’ worden, tenzij je ’t enkel voor jezelf maakt natuurlijk J Ik zie wel waar ik uitkom wat dat betreft. Ik blijf gewoon verder werken. Het zo goed mogelijk doen, dat is mijn ambitie dus. Ik zie dus wel wat er op mij afkomt.

Als je moest kiezen, sportpaleizen en Rock Werchter headliner zijn of eerder in het kleine clubcircuit naam en faam bereiken, wat geniet je voorkeur?
Om eerlijk te zijn , headliner op Rock Werchter toch. En sportpaleis mag er ook nog bij (haha). Ik ben uiteraard nuchter & realist, maar je vraagt naar mijn voorkeur he. ;-)

En het Buitenland eventueel?
Geen idee eigenlijk, ik probeer er niet teveel mee bezig te zijn, ik heb eerder iets van ‘we zien wel waar we uitkomen’ Zolang ik me amuseer is het ok voor mij. Mezelf blijven dus, dat is al moeilijk genoeg (haha)

Dat is een zeer goede ingesteldheid. Blijf gerust gewoon jezelf, je bent goed bezig. Bedankt voor dit fijne gesprek en hopelijk tot snel op een van de optredens

Bornholm is a pagan metal band formed in Budapest in 2000. Named after the Danish island of Bornholm, the band was founded by Ferenc Olajos, Vesanus, Astaroth, Mordan and Melkor. In the beginning they were very focused on their idols Bathory, but also on symphonic black metal, like that of Dimmu Borgir. In 2001 they recorded their first demo ‘Awakening of the Ancient Ones’ EP. After a few line-up changes, they released their debut album ‘On the Way of the Hunting Moon’ in 2005, with only guitarist Astaroth left from the original line-up.
After European tours with the bands Arcturus, Mayhem and Enslaved, they released their second album ‘March for Glory and Revenge’ in 2009. Because so much time had passed during the first two albums, the band worked on the follow-up album while touring for the album, but it too was only released in January 2013 and is called ‘Inexorable Defiance’. In 2013, they also accompanied Alestorm, Arkona, Ex Deo, Varg, Kalmah, Wolfchant and Thyrfing on the Paganfest European tour.
Of course, the band has not been sitting still in the meantime.  In 2016, the band released an album 'Primaeval Pantheons' and on 5 November a brand new disc 'Apotheosis'.
On the occasion of this release, we had a nice conversation with Peter Sallai , singer and inspirator of the band.

Who is Bornholm? How did it all started, tell some more about yourself?
The band was formed in North-Hungary in 2000 by me, and I am the musical mind behind it since then. I am a guitarist and singer on stage. It is not easy to talk about 20 years in an answer  and I did it in several previous interviews. Everything started when I left my previous bands and I thought I wanted to make something different. Something darker, spiritual and something that is more than just music. Black Metal is far more than just music, it was back in time when we started the band and I found my place in this musical world. We came from a different era, everything was far more real and there were awesome bands in the scene internationally. Something has disappeared since then and we try to bring back something, to continue and to find what have been lost. But it is very important to say that we are not living from the past, the present is more important. What we do, we do it here and now.

With over 20 years of experience and five studio albums till now, BORNHOLM are no longer strangers to the scene. What where the low and highs till now?
I can answer similarly. So many highs and lows, but the most important is that we are here, and we can do what we want. As I think back it is clear to me that it was necessary to go through all these things. How many highs and lows are in the life of a person? In a band's life even more.

Now we ready to talk about ‘Apotheosis’. I like the doomy atmosphere, and very intensive way you guys bring back the most scary thoughts, but it also feels like ‘a blanket against dark thoughts’ to me. You agree? Is that intentional?
No, absolutely not. Dark thoughts are important, and we do not want to help anyone to fight with their own demons or to find answers to their questions. This album is about reality. This is full of heretic thoughts, sometimes surprising and so different way of thinking. Good and bad is subjective, and the most important to unify the opposites. Not to decide, but to merge them, all opposites. There is a force that is an angel and demon together, you can call it Lucifer, Prometheus or as you want... and there is a being on earth also that has good and evil inside, and it is the man itself. So rise above these things, be your own god, the only one what governs you is yourself. If you act without knowledge, it causes chaos, it is not about that. More like to form a new order from chaos. It has a doomy atmosphere, of course, because we are at the end of the current world. The two columns are crumbling now, the two pillars of science and religion. You can see those two things collapsing, and rising  a new order, which is a synthesis of these two things called Gnosis. But at first everyone goes to Hell to experience the reality behind the fake modern world of silly rationalism. This is the way to free the mind and to become something else. Something godlike. It is a process, and that is the reason of the title "Apotheosis". Love the darkness, learn from it, and get the light also to become everything. Everyone is their own savior. It is dangerous to talk about it nowadays when religion and the science are showing their ugliest face. I am above these things, I don't take part of the game. I just show it.

Can you say it’s a very personal album then?
All of our albums mirroring my personal thoughts, so of course it is. It contains occult references, but through my eyes but I tried not to be so subjective. I try to be like a medium, not a prophet if you know what I mean. Every album is a fingerprint of an era, a blueprint of a period of my life, what else can be? For me the music is a form of expression of art, not a tool to entertain someone. Today everybody wants to entertain as much people as they can, for the biggest amount of money they can reach. Everything is loud, harsh and empty. But I think if someone says the truth that is against everything everyone going to hear it. I want to be the enemy of this world, no to help to survive, but a tool for the many to destroy it, because it is necessary. People feel that there is no future, they afraid of the tomorrow... why? Form your own future and there's nothing to fear of. Yes, it is dangerous, but the courage, the spirit of the true rebellion is missing now. Back in time when this genre - metal- was not so accepted, everybody was more courageous, now we see a bunch of smooth, slimy, empty bands who are taking care of the feelings of everyone. This album is not like that, and Black Metal is not like that. Not about to serve something - good or evil -, but to rule. This aristocratic attitude is that what is missing now from Black Metal. Do not serve, as Lucifer said, don't even you going to be cast down to hell. Do your own will, that is the most important.

I have read  that Apotheosis is not only a showcase of BORNHOLM’s tonal development, but also goes back to the origins of the band’s history, can you tell more about that?
Yes, musically we tried to step forward. This is a most essential album, the sound and themes containing so many things, that our music is about. We had to stop a bit, and the world also stopped around is. It gave us a chance to rethink everything, to reform and to define ourselves. I think this album is a milestone, a new beginning. This is what we are and we get rid of everything else that influenced us. If you listen to the album you hear our own metal. I guess it goes against the current trends, this is what we believe in. Of course it is not perfect, an artist is never satisfied with his own work, but we became the closest to it. We let the creativity flow, we tried to create our own world. We don't want to fit in the scene to go with the masses, we go against them. I think this is the power of this album. When I founded the band the situation was almost the same. In a totally different musical world, I started to do something that was totally the opposite of everything that was trendy back that time. We show the individuality, the true conviction of ourselves musically.

Also there is almost the fight between light and darkness, same thing agree, and is that intentional way you choose?
Darkness and light are not about the fight. Every light has a shadow and the darkness allows the light to shine, it gives the background for it where everything gets it's it's sensational. The right to the decision is the true power, not the way you choose. If you choose you'll be ruled by the way itself. This power is the will, the free and true will.  The light and the darkness just tools to fight not the aim or the power to serve. Serve your own will and wake up. A sculptor puts the clay on with one hand and takes off with the other, this is the way of creation. The hand me just the tool, left and right just the mirrored image of themselves. If you look at yourself, you can see it. You have everything to be the sculptor of your own life. Natural and supernatural are both the part of this world. Rational and irrational gives meaning to each other, nothing is less than the other.  Unify the mind and the heart in yourself and you become a different being. Do not listen to any of them separately. You are one system, do not fight inside, everything is a part of you. This is a pagan attitude which has been lost thousands of years ago. For us this is paganism, not a musical style or looking back to the never existed illusion of the past.

It also goes in many directions, you don't get bored for a second, during the virtuous walk through dark thoughts, here too conscious choice?
I write the music from inside, not only from the mind and not only from emotions, both of them has its own role during the process. I think to be conscious doesn't mean that I find out everything as a plan. It is dumb I think and the result going to be something that is not honest, not true. To be conscious is to know that if you do, you row, it's going to be unique because there are no two similar people in this world. Be the consciousness of something higher and become this higher self. There are things that are unexplainable in words or in writing, their nature is different. More understandable through symbols or seals. I just open myself and this is what comes out, some like it, some not, but that's I am. Our music is changing as the time is passing by, as the personality changing year by year, but the face is always recognizable. That is the most important, be yourself, but try to do everything better than before.

Meanwhile, there is the single 'I Am war God' and recent ‘ Spiritual Warfare‘, there is also a story behind it? which one?
This is not a concept album, it has no story, but there is a philosophical line that drives the listener through the whole album. "I am War God" is about the warrior's nature, the state of mind when somebody goes into a battle. It is ancient,  a genuine force that can be called god of something. Necessary thing, but not the aim of life. A tool of life, to survive and to win. In a physical world is needful to have physical power. In nature, war is a daily thing, but if you look around you see a calm, beautiful landscape from above.  "Spiritual Warfare" is about a different scene of the fight, an astral world a more hidden, unseen place where will fights against the will. A magical ceremony, a ritual has been never just a play. It is a tool to use these forces what governs the world, it is the gate to a field where everything will be decided. If you want to be more than you are, something will fight against you. The first thing is you will what's gone be attacked, this is the base of everything. If you win that fight you deserve to step forward.

What are your personal expectations of this record?
We can just play music and to record an album. But you know when it's releases it starts to live, it's own life after. We create the music, and after its repercussions to our lives. It is a very exciting process. So we haven't planned everything, we let it live and we are open for everything that comes. This is balanced, we create is and it creates our future after, like a butterfly effect. Everything can happen and nothing, let's see if it is true what we are talking about or not. My conviction is that it is, so this is a very exciting period. A lot of new things happen, and we try to fulfill the expectations.

Bornholm has a lot of changes within the lineup. I thought you were still the only original member of the band. Can you give me a reason for that?
Of course, there is a reason. That is the nature of this thing. Different people with different aims, different possibilities and talent. Sometimes to change is necessary. I could tell stories about everyone, but I think this interview is not about that. Who has to be here, is here. Who not, it is better for him to be elsewhere. I cannot force to do everyone, and I don't want to. Because personal problems, musical differences, lack of talent, family, a lot of things can cause this. If somebody works with people knows this perfectly. For me the band is like an entity, it is necessary to believe in to exist. If somebody doesn't believe in the band or its music, why should be here? Since the beginning I write the lion part of the music so I never let cause serious changes in the music if someone comes or goes.

I would like to clear up a misunderstanding, sometimes pagan black metal is associated with Satanism and worshipping the devil, of course it has nothing to do with that, but what is Pagan Black metal to you?
What people believe in is a not a musical style. You can express your thoughts, your opinion or your faith also through music. Journalist like to categorize the music, it is easier to write about a band if they belong to a genre etc. But it is artificial I think. The first is the music, and people can call it as they want. Look around in the world, is it sure that God is God and the devil is the devil? To doubt in everything is the way to knowledge. Atheism, of materialism is also just a religion... look, science today started to behave like a despotic religion. I say look for the truth inside of you, not outside. Do not kneel before anything. It is easier to exist in a system that was taught for you than to erase everything and build up something new, isn't it? There are god and devil inside, what I worship is deep behind the soul. To be pagan for me is to be independent. Not to believe what others say, doesn't matter how many of them doing that. A single truth is infinitely stronger than millions of lies, that is the reason that the biggest sin is not to believe. It doesn't matter, it is an organized religion, or an organized media, or rationalism, all is the same. Something you have to accept, but I don't.  This is paganism. To walk your own way, alone. There's no god above you, and there's no fear of anything in front of you. Live in the world, not on the internet, believe your own eyes, not the media and act as you want not the way as others want. You are being responsible just for yourself. A pagan, always looking for the eternal and the permanent, don't want to go anywhere, doing what the ancestors did thousands of years ago. To know the world, not to change it. Who doesn't know believes that it can be changed. There is an order in the universe and you cannot replace the Sun  to a planet.

Is there something like a typical Pagan Black metal scene in Hungary?
To be honest, I don't care other bands personally. We walk our own path and may bands formed and split up through the years, but that is not my business. We never had close friendship to other bands, and this is a lonely way. Black Metal attitude, you know. Better to separate from others. I think there are people who are listening to different types of metal music and there are musicians who play what they believe in. I always wanted to do my own music and not to belong to any scene or something like that.

We haven't talked about corona yet, what impact has this had on you as a band, or on you personally as a musician and human being?
Usually I don't talk about that, I have my own opinion. To be honest, absolutely nothing. It helped us to work calmly, gave time to think of us and the music we create but that's all. I do my work as before, I work at home 12 years ago... I'm doing my own business. I know it is trendy to worry about others and so on... but as I said, we are outsiders. If the world collapses, we create a new one for ourselves. There is the world of the masses who want to get back their old life, the problem is that I don't want to get back anything, because that world wasn't mine. That was the reason I started to play this kind of music, the philosophy of Black Metal rooted in somewhere elsewhere not in the modern ideologies. I see what was and also what comes. There is much more huge power behind it than any modern human being can imagine. This is a personal war, create and redeem yourself if you can and if you dare and step into a new age... or pass by with the old one.

What are the further plans for the end of the year and next year?
At first we want to relax a bit because there was extremely big work to create and to release the album, but of course we are preparing  for the shows next year. We are planning a tour in March across Europe with two Norwegian bands and we would like to play on as many festivals as we can. In the autumn there is a South-American round... but the most of the things just turning out. We goanna be in the rehearsal room most of the time I think until then.

Will there be a tour that will take you to Belgium, among other places?
Yes as I mentioned there will be and it going to Belgium as well! We played there years go and it is a beautiful country!

Apart from the band, I read in an interview that you also have a neofolk/ambient/martial project called 'Invinctus'… can you tell us more about that?
Nothing, it was just an album and I wanted to try something else not metal. It was a trip to another style, and not as meaningful or professional. Just a play. I'm not planning to continue that, Bornholm is enough for me to express my musical ideas. Maybe a really dark, violent, extreme metal project could be interesting to do, but not in the near future.

After all these years, do you still have goals and ambitions?
Of course I always have. That is the meaning of life for me, to continue my way to further goals. But I like to think just about the next step. There is so much music inside and to live a creative life is the best of all. To be a better musician as I was yesterday, to get closer the ideas what I have in my mind is always ambition. Never going to be 100% anything but to try to do it is a great way of life. To do better what I like to do. And the years passing by, that is the time. What was and what's going to be, both of them are non-existent. The present is the most important.

With all your experience in those twenty years, what is your advice to beginning bands?
I don't like to give advice to anyone. You know, if you give advice to someone, the responsibility is yours... Do your will at all times!