Een nieuw album van The Afghan Whigs is voor mij altijd een gebeurtenis om naar uit te kijken. Met 'Soft Control' levert de band rond Greg Dulli hun tiende studioalbum af, meteen ook hun vierde worp sinds de reünie.
Het album verschijnt in een bijzonder jaar, want de band viert in 2026 haar veertigste verjaardag. Een indrukwekkende mijlpaal voor de groep die halverwege de jaren tachtig ontstond in Cincinnati en via Sub Pop en een reeks iconische albums zoals 'Gentlemen', 'Black Love' en '1965' uitgroeide tot een van de meest unieke bands van de altrockgeneratie.

Ik moet eerlijk bekennen dat ik een hele grote Afghan Whigs fan ben. Tijdens hun laatste passage op het Cactusfestival stond ik op de eerste rij mee te genieten. Ik ben dan ook vastberaden om hen later dit jaar meerdere keren te gaan bekijken tijdens hun jubileumtournee.
De titel van de plaat, 'Soft Control', verwijst volgens Dulli naar een ex partner die hem met zachte hand probeerde te manipuleren. Hij confronteerde haar destijds door de term frequent te gebruiken en haar zo te wijzen op haar gedrag. De relatie hield geen stand, maar de term bleef hangen en vormt nu de overkoepelende titel van dit album. Het beschrijft die subtiele grensoverschrijdingen in menselijke relaties waar Dulli zich niet langer door laat vangen.
Muzikaal en thematisch voelt het album aan als een rijpe reflectie op het leven. Dulli vertelde in de aanloop naar deze release dat hij bewust heeft gewerkt aan zijn innerlijke rust. De boze, vurige jonge man die vroeger zijn artistieke drang voedde, heeft plaatsgemaakt voor een rustiger zelfbewustzijn. Dat hoor je. Zijn stem klinkt op deze plaat tegelijkertijd op haar krachtigst én op haar meest breekbaar. Samen met bassist John Curley, gitarist Christopher Thorn en multi instrumentalist Rick Nelson nam Dulli maar liefst 22 nummers op in studio's verspreid over Joshua Tree, New Orleans, East Hollywood en Cincinnati. Uiteindelijk bleven enkel de tien sterkste nummers over die perfect passen binnen de gebalde speeltijd van 37 minuten.

Met “Jungle Roux” opent de nieuwe plaat uitermate veelbelovend. Het voelt meteen vertrouwd aan. Dulli brengt de songtekst op zijn kenmerkende, smachtende wijze, terwijl de muziek aanzwelt op een bijna hypnotische golf. De herhaling trekt je als luisteraar diep het album in. Deze song stond vorige maand nog niet op hun setlist, maar ik hoop vurig dat hij een vaste plek krijgt tijdens de komende zaalshows.
Het tweede nummer, “House of I”, is al een tijdje uit als single en tapt voluit uit het klassieke Afghan Whigs vat. Het nummer houdt het midden tussen de broeierige energie van 'Sympathy For The Devil' en het ruwe grungegeluid uit hun beginjaren. Iets snediger dan de opener en met meer tempo. Ik hoorde het al live en het komt op een podium fantastisch over. De energie is overduidelijk voelbaar. Het is een scherpe afrekening met een voorbije liefde wiens manipulaties niet langer pakken.
Daarna gaat het met “Duvateen” een tikkeltje kalmer aan toe. Begeleiding op piano en delicate strijkers geven de song extra diepgang en een gevoelige laag. De scherpere randjes zijn door de tand des tijds wat afgevijld. “Duvateen” vormt de emotionele kern van het album. De titel verwijst naar de zware, matzwarte stof die op filmsets wordt gebruikt om licht te absorberen en het absolute duister na te bootsen. Voor Dulli staat het symbool voor de eindigheid van het leven en de donkere afgrond die altijd op de achtergrond aanwezig is. Tijdens het schrijven van dit nummer voelde hij zijn leven als het ware aan zich voorbijtrekken, balancerend op het punt waar hij met een heldere blik terugkijkt op zijn jeugd én vooruitblikt naar wat nog komt.
Op “My Lover” krijgen we weer meer die typische jaren negentig sound te horen in de melodieën en de gitaardistorsie. De track leunt op een fascinerende kruising van stijlen, ergens tussen de Sound of Paisley en een zinderend nummer dat herinnert aan het werk van David Bowie of Edwyn Collins. We horen een donkere soulweerklank en ik kan me niet van de indruk ontdoen dat dit nummer absoluut niet zou misstaan op een soundtrack van Quentin Tarantino. Tekstueel vat het perfect de ambivalentie samen van een relatie die drijft op lust maar gedoemd is om te mislukken.
“The Deepest Part of the Darkest Shadow” neemt me vervolgens mee op een emotionele trip. Het nummer start heel sober met piano en blazers, om daarna in crescendo uit te barsten en vervolgens weer de kalmte op te zoeken. Het golft op en neer, net zoals het leven dat durft te doen. Telkens is er die herkenbare stem van Dulli die je meesleept en je alle donkere kantjes van zijn ziel probeert bloot te geven en te bedekken tegelijkertijd.
“Mariah Luster” begint met een akoestische gitaar en het vrolijke gefluit van vogels, waarna warme blazers de boventoon overnemen. Het nummer werd opgenomen in New Orleans en ademt die typische sfeer uit van de lokale straatfanfares die een dodenprocessie begeleiden. Het nummer voelt anders aan dan de rest van de plaat, maar blijft tegelijkertijd heel herkenbaar binnen de stijl van The Afghan Whigs.
“Memphis Texas” haalt zijn titel dan weer van een nooit opgestart idee voor een kledinglijn. Ook hier horen we dat typische geluid dat aan je trekt om je mee te krijgen. Ik ervaar hier een melancholisch gevoel dat me vaker bekruipt bij het luisteren naar deze band.
Het strakke “77” heeft een heerlijk tempo en is mogelijk een knipoog naar het nummer “66” van hun klassieker '1965'. Huilende gitaren en meeslepende smeekbedes kenmerken deze track.
“Loose Talk” is vervolgens weer pure, klassieke Afghan Whigs: een strak tempo, ronkende gitaren en Dulli die zich vastklampt aan de scherven van een stukgelopen relatie. De meeslepende outro liet me achter met echt kippenvel.
Afsluiter “A Simulation” bouwt zes en een halve minuut lang verder op dat kippenvel. Het nummer begint met tachtig seconden aan sfeervolle, elektronische tonen, waarna een melancholische pianolijn, mellotrons en een magnifiek strijkersarrangement overnemen. Het voelt alsof de hemel zich langzaam opent. De opbouw en het melancholische gevoel herinneren me aan de grandeur van 'Faded' uit hun vroegere oeuvre. Dulli levert hier een van zijn meest existentiële songs af, waarin hij zijn grote gevoeligheid en zijn vragen bij de wereld de vrije loop laat.

'Soft Control' is een album dat de trouwe fans absoluut niet zal choqueren. Het voelt heel vertrouwd aan. Zoals gezegd zijn de scherpste randjes er wat afgevijld, maar dat is een natuurlijk proces wanneer een band met waardigheid ouder wordt. Of ‘Soft Control’ een hele nieuwe generatie fans zal overtuigen, weet ik niet. Ik vermoed dat vooral de mensen die al jaren met deze band meereizen zich meteen thuis zullen voelen. En misschien ook de kinderen van ouders die met Afghan Whigs zijn opgegroeid. Voor mij is dit in elk geval opnieuw een bijzonder sterke toevoeging aan een indrukwekkend oeuvre.
Ik kijk nu alleen nog meer uit naar de concerten later dit jaar, want een aantal van deze nummers lijken gemaakt om live nog meer impact te hebben dan op plaat.

The Afghan Whigs - Jungle Roux (Official Visualizer)
The Afghan Whigs - House of I (Official Video)
The Afghan Whigs - Duvateen (Official Visualizer)

Live 2026 Cactusfestival 2026 – van 10 juli t-m 12 juli 2026 - Sfeer, gezelligheid, zonovergoten weer … én goede muziek, aangename verrassingen en ontdekkingen!

Tracklist
Jungle Roux (3:07) House of I (3:05) Duvateen (4:11) My Lover (2:37) The Deepest Part of the Darkest Shadow (4:18) Mariah Luster (3:31) Memphis, Texas (3:27) 77 (2:55) Loose Talk (3:25) A Simulation (6:10)