Bess Zuidervaart – De reis is vaak veel boeiender dan de aankomst

Een festival hoeft niet noodzakelijk groter te worden om te groeien. Soms zit vooruitgang net in het verfijnen van een eigen identiteit. FinFactor Jazz Damme is er een mooi voorbeeld van. Wat vijf jaar geleden begon als een poging om jazz ook tijdens de zomer een plek te geven in de Brugse regio, groeide uit tot een vaste afspraak aan het einde van de festivalzomer.
Toch blijft de organisatie bewust kiezen voor kwaliteit, intimiteit en muzikale ontdekking. Vooral dat kleine podia … De grote vernieuwing binnen het concept is de toevoeging van de Izzy Jazz Club Stage, een tweede en kleiner podium waar jonge Belgische jazzformaties speelkansen krijgen. Een van de vele ontdekkingen was Bess Zuidervaart. Haar virtuositeit in het sax spelen, deed de harten sneller slaan.
We schreven over haar performance: ‘De amper zestienjarige saxofoniste Bess Zuidervaart bewoog moeiteloos tussen ingetogen, groovy en weerbarstige passages, met de zelfverzekerdheid van een doorgewinterde muzikante. Ook drummer Lowie Pallemaerts sprong in het oog. Met zijn expressieve mimiek en volledige lichamelijke overgave maakte hij het subtiele en doordachte drumwerk ook visueel bijzonder boeien’.
FinFactor Jazz Damme 2026 - Waar jazz geen leeftijd kent
Dit was natuurlijk voldoende voer voor een leuke babbel.

Bess, hoe is jouw muzikale verhaal begonnen? 
Muziek is er eigenlijk altijd geweest. Mijn ouders waren straatmuzikanten en als klein meisje wilde ik niets liever dan met hen meedoen. Vanaf mijn vijfde speelde ik percussie. Elke zomer trokken we met het gezin naar Frankrijk, waar we op allerlei plekken op straat muziek maakten. Zo werd muziek voor mij van jongs af aan iets heel vanzelfsprekends: iets wat je samen beleeft en deelt met anderen.  Door de jaren heen kwamen er steeds meer instrumenten op mijn pad. Eerst ontdekte ik de viool, waarmee ik later ook in onze band meespeelde. Daarna volgde de gitaar en begon ik te zingen. Toen ik acht was, ontdekte ik de saxofoon. Dat instrument greep me meteen en is sindsdien mijn belangrijkste instrument gebleven.   Vandaag speel ik saxofoon en zing ik, en die zomerse traditie bestaat nog altijd: elk jaar trekken we opnieuw met de familie naar Frankrijk om samen op straat muziek te maken. 

Waarom koos je voor de saxofoon en hoe ben je uiteindelijk bij jazz terechtgekomen? 
Ik zat als klein meisje bij mijn mama in de auto toen ik Baker Street hoorde, met die herkenbare saxofoonpartij. Ik vond dat geluid heel cool. En vanaf dat moment wilde ik zelf heel graag saxofoon leren spelen.  Via de academie kwam ik later steeds meer in aanraking met jazz. Ik begon naar jazzsaxofonisten te luisteren en raakte steeds meer gefascineerd door hun manier van spelen. Vooral Paul Desmond was in die eerste jaren een heel grote inspiratiebron voor mij.  

Je bent amper zestien en staat dus nog volop in het schoolleven. Is het moeilijk om je studies, vrienden en vrije tijd te combineren met repeteren en optreden? 
Soms wordt het inderdaad best veel en moet ik keuzes maken. Gelukkig zit ik op de Kunsthumaniora, waardoor muziek niet iets is wat ik alleen na school probeer in te passen, maar ook echt deel uitmaakt van mijn opleiding. Dat maakt de combinatie iets gemakkelijker.  Ook mijn beste vrienden zijn muzikanten. Zij begrijpen dus heel goed hoeveel tijd en energie muziek vraagt. Toch blijft het soms zoeken naar een evenwicht tussen school, repeteren, optreden, vrienden en gewoon vrije tijd hebben. 

Wie waren jouw eerste grote muzikale inspiratiebronnen? Zijn er daarnaast ook hedendaagse muzikanten naar wie je bijzonder opkijkt? 
Als kind keek ik enorm op naar Paul Desmond en Charlie Parker. Hun manier van spelen heeft me sterk geïnspireerd en mijn liefde voor jazz mee gevormd. Vandaag luister ik ook veel naar hedendaagse muzikanten. Melissa Aldana en Ben van Gelder zijn twee saxofonisten naar wie ik bijzonder opkijk. Ze hebben allebei een heel eigen stem op hun instrument, en net dat vind ik inspirerend. 

 Techniek kun je aanleren, maar iedere saxofonist probeert uiteindelijk ook een eigen klank en persoonlijkheid te ontwikkelen. Ben je daar nu al bewust mee bezig?
Ja, daar ben ik heel bewust mee bezig. Ik vind techniek natuurlijk belangrijk, maar uiteindelijk wil ik vooral een klank ontwikkelen die echt als de mijne voelt. Zelf hou ik erg van een warme, zwoele klank, wat op een altsaxofoon best een uitdaging kan zijn.  Ik volg al enkele jaren les in het Mago bij Ben Sluijs. Hij helpt me om te zoeken naar die eigen klank en om stap voor stap dichter te komen bij het geluid dat ik in mijn hoofd hoor. Ik denk dat zoiets ook nooit helemaal af is. Je klank groeit mee met wie je bent en met alles wat je muzikaal ontdekt. 

Jazz wordt helaas nog vaak als ouderwets of moeilijk toegankelijk beschouwd. Tegelijk merk ik dat jonge muzikanten steeds minder in muzikale hokjes denken. Waarom blijft het volgens jou toch zo moeilijk om een jong publiek voor jazz te bereiken? 
Ik denk dat jongeren jazz gewoon veel minder vaak tegenkomen. Via sociale media krijgen ze voortdurend muziek te horen, maar wat daar het meest voorbijkomt, is toch vooral popmuziek. Daardoor krijgen veel jongeren nauwelijks de kans om jazz echt te ontdekken.  Misschien ligt het dus niet zozeer aan de muziek zelf, maar aan hoe weinig ze ermee in contact komen. Ik denk dat daar veel kan veranderen als we jazz vaker laten horen en zien, en jongeren de kans geven om de muziek live te beleven. Soms moet er gewoon ergens een deur opengaan voordat je ontdekt wat er allemaal achter zit.  

Hoe is het Bess Zuidervaart Quartet ontstaan en hoe hebben jullie elkaar muzikaal gevonden? 
Lowie Pallemaerts leerde ik kennen tijdens de jazzstage in Dworp. We zaten samen in een ensemble en raakten daar aan de praat. Wannes Vingerhoets en Anton Poncin ken ik dan weer via de Kunsthumaniora van Antwerpen.  Toen Kobe Gregoir mij vroeg om op te treden op Jazz Damme, leek dat het ideale moment om die verschillende muzikale lijnen samen te brengen. Ik vroeg hen alle drie om samen een kwartet te vormen. Zo is het Bess Zuidervaart Quartet eigenlijk heel natuurlijk ontstaan. 

Op Jazz Damme viel vooral de sterke wisselwerking tussen jou, pianist Wannes Vingerhoets, bassist Anton Poncin en drummer Lowie Pallemaerts op. Hoe ontstaat zo’n muzikale chemie? Gebeurt dat vooral tijdens repetities of groeit die ook spontaan op het podium?
Allebei. Hun spel en muzikale stijl spraken me vanaf het begin aan, en eigenlijk voelde ik tijdens onze eerste repetitie al dat er een klik was. Het zijn muzikanten die ieder hun eigen verhaal kunnen vertellen, maar tegelijk ook heel goed naar elkaar luisteren. We geven elkaar ruimte en daardoor ontstaat er tijdens het spelen een soort muzikaal gesprek. We weten niet vooraf waar het naartoe zal gaan, maar we luisteren naar elkaar en vertellen samen een muzikaal verhaal. Dat gevoel van verbinding vind ik heel belangrijk. Als wij op het podium staan, voelen we nog een extra energie van het publiek erbij en zo worden zij ook voor een stuk deel van ons verhaal op dat moment.

Improvisatie speelt binnen jazz een belangrijke rol. Wat gaat er door je heen wanneer je aan een solo begint? Vertrek je vanuit een bepaald idee of laat je je vooral leiden door wat er op dat moment rondom jou gebeurt? 
Ik laat me vooral leiden door wat er op dat moment gebeurt. Tijdens een solo probeer ik niet te veel na te denken over waar ik precies naartoe wil. Improviseren is voor mij een moment waarop ik alles even kan loslaten. Dan maak ik muziek vanuit mezelf en probeer ik zo diep mogelijk in het gevoel van dat moment te kruipen. Het mooie is, dat je niet precies weet waar je zult uitkomen. Je vertrekt ergens, luistert onderweg en laat de muziek je verder leiden. 

Spelen jullie binnen het kwartet hoofdzakelijk bestaand werk, of schrijf je zelf ook al composities? Is componeren iets waarin je je later verder wilt ontwikkelen? 
Momenteel schrijf ik nog geen eigen composities. Voorlopig ligt mijn focus vooral op spelen, studeren en mezelf verder ontwikkelen als muzikant. Maar componeren is absoluut iets wat ik in de toekomst wil ontdekken. Er borrelen heel wat ideeën vanbinnen.  

Hoe heb je jullie optreden op de Izzy Jazz Club Stage van FinFactor Jazz Damme zelf beleefd? Kon je ondanks de concentratie op het podium ook genieten van de omgeving en de reacties van het publiek? 
Zeker. Ik heb enorm genoten van het optreden en kreeg achteraf heel veel lieve reacties. Daar ben ik ontzettend dankbaar voor. Het is bijzonder om te merken dat iets wat je samen op het podium creëert ook echt bij mensen binnenkomt.  Ik heb er bovendien met Joe Sanders kunnen praten, wat voor mij een heel leuke en bijzondere ervaring was. Zulke ontmoetingen maken een festival extra waardevol: je staat er niet alleen zelf te spelen, maar komt ook in contact met muzikanten naar wie je opkijkt en van wie je veel kunt leren. 

Op dat kleine podium traden nog verschillende jonge Belgische jazzmuzikanten aan. Heb je zelf andere optredens kunnen bekijken of nieuwe artiesten ontdekt? Kunnen jonge muzikanten ook veel van elkaar leren door samen op zulke festivals te spelen? 
Veel van de jonge jazzmuzikanten kende ik al, onder andere via Dragon Jazz, de jazzwedstrijd waaraan ik in 2024 deelnam. Ik won er de eerste prijs in de tweede lichting, mijn leeftijdscategorie. Het was natuurlijk heel fijn om die prijs te winnen, maar minstens even waardevol vond ik de kans om andere jonge jazzmuzikanten te leren kennen. Dat soort ontmoetingen is belangrijk. Je hoort hoe leeftijdsgenoten muziek benaderen, ziet waar zij mee bezig zijn en raakt daardoor zelf weer geïnspireerd. Je leert niet alleen door les te volgen of thuis te oefenen, maar ook door naar elkaar te luisteren, samen te spelen en ideeën uit te wisselen. 

Heeft het optreden op Jazz Damme ondertussen al nieuwe contacten, speelkansen of andere deuren geopend? 
Jazeker, vooral dankzij Dragon Jazz kreeg ik ook de kans om samen met andere muzikanten op Jazz in ’t Park te spelen. Daarnaast mocht ik eerder ook meespelen met het Dylan Marey Kwartet in de Izzy Jazz Club. Dat was eveneens een geweldige en leerrijke ervaring. 

 Sociale media en streaming zijn bijna onvermijdelijk geworden, terwijl er voortdurend nieuwe muziek verschijnt. Voel je erdoor druk om steeds zichtbaar te blijven, of probeer je vooral rustig je eigen muzikale weg te volgen? 
Op dit moment voel ik nog niet echt de druk om daar voortdurend mee bezig te zijn. Ik probeer vooral rustig mijn eigen muzikale weg te volgen en mezelf verder te ontwikkelen. Voor mij is het nu belangrijker om te groeien als muzikant, veel te spelen en nieuwe dingen te ontdekken dan om voortdurend zichtbaar te moeten zijn. 

Droom je ervan om op termijn eigen muziek uit te brengen, digitaal of misschien ook op vinyl of cd? Of is dat voorlopig nog niet aan de orde? 
Absoluut! Er borrelen heel wat ideeën in mij en dat is zeker een van mijn doelen. Voorlopig wil ik me vooral focussen op mijn studies en de muziekprojecten waar ik momenteel mee bezig ben.

Welke stap zou je de komende jaren heel graag willen zetten en welke grotere muzikale droom mag daarachter blijven sluimeren?
Ik zou heel graag jazz gaan studeren aan het conservatorium en mezelf daar verder ontwikkelen. Daarnaast hoop ik vooral dat ik in de toekomst met veel fijne muzikanten mag blijven samenspelen. Mijn grootste muzikale droom is misschien niet één bepaald podium of één concrete prestatie. Ik hoop vooral dat ik geïnspireerd kan blijven. Dat er altijd nieuwe muziek, nieuwe mensen en nieuwe ontdekkingen blijven die ervoor zorgen dat ik mijn instrument opnieuw wil vastnemen en benieuwd blijf naar wat er nog te vinden is. 

Op Jazz Damme stond Philippe Catherine op zijn vierentachtigste nog met zichtbaar plezier op het podium. Als je heel ver vooruitkijkt: wat hoop je dan vooral nooit kwijt te raken als muzikante? 
De verwondering die ontstaat wanneer je samen met andere muzikanten op reis gaat door de muziek. Voor mij voelt samenspelen vaak echt als onderweg zijn: je begint aan een stuk zonder precies te weten waar het je zal brengen. Onderweg kruisen verschillende muzikale paden elkaar, ontstaan er onverwachte afslagen en inspireert de ene muzikant de andere om een richting uit te gaan die je alleen nooit had gekozen.   Juist daarin zit voor mij de magie. De reis is vaak veel boeiender dan de aankomst. Ik hoop dat ik dat gevoel nooit verlies: die nieuwsgierigheid, die verwondering en het plezier om samen met andere muzikanten telkens opnieuw te vertrekken, zonder vooraf helemaal te weten waar de muziek ons zal brengen. 

Pics homepag @Mochel Dahyot

Dat lijkt me een zeer mooi doel om na te streven, heel veel succes in alles wat je doet, we blijven het op de voet volgen uiteraard