De Touareg nomaden van het Malinese Tinariwen hebben het Afrikaanse land verlaten en brengen hun muziek momenteel vanuit de V.S. Ze zijn reeds toe aan hun zesde album . Muzikaal verandert er niet echt veel ; versta het niet verkeerd , het blijven nog steeds pittige, aantrekkelijke en aanstekelijke songs die een bedwelmende , hypnotiserende retro/roots/world/woestijnblues sound hebben als vanouds, waarin een onheilspellende trance sluimert . De vrouwenstemmen zijn al een tijdje op het achterplan geraakt of zijn weggeëbd , die anders de sound nog wat hitsender en exotisch maakten , maar de gitaargrooves, de bluesy licks en worldpop laten je niet los.
Tekstueel vertalen ze het onrecht dat hen werd aangedaan en horen we het vroegere betere leven daar.
Tinariwen heeft al een sterke navolging met Tamikrest , Bombino , die wat meer muzikale invloeden laten doorsijpelen , maar dat belet niet dat deze vaandeldragers nog steeds door ons ten top worden gerespecteerd!
… Onthoofd is misschien wat veel gezegd want Tinariwen is een beest met vier koppen (leadzangers), dat krijg je niet zomaar klein. Toch kreeg ik het even koud om het hart toen ik vernam dat Ibrahim Ag Alhabib er niet bij was. Hij is immers de leider van de groep, een schitterend gitarist (zeg maar de Jimi Hendrix onder de Touaregs en dan heb ik het niet alleen over zijn look) en leverancier van nagenoeg alle Tinariwen-songs. Maar nu thuisland Mali in oorlog is na een staatsgreep, waarschijnlijk een reactie op het zware offensief dat de Touaregs met hulp van zwaar bewapende krijgers (teruggekeerd uit Libië waar ze aan de zijde van Muammar Khadaffi streden) in het noorden van het land begonnen, vond hij het blijkbaar wijselijker thuis te blijven.
Gelukkig waren alle andere belangrijke leden van de groep, die reeds vele jaren geleden de Kalashnikovs inruilden voor gitaren, wel tijdig het land uitgeraakt. Door de afwezigheid van Ibrahim besloot de bevallige backing vocaliste dan maar met het publiek te communiceren waarbij ze toch een paar keren haar bezorgdheid over de toestand in Mali te kennen gaf en dat terwijl ze gans het optreden door een verloren strijd voerde met een weerbarstige sluier. Tinariwen begon vrij ingetogen en akoestisch met iemand op een mij onbekend soort fluit die reeds na één nummer iedereen goedenavond wenste en in de coulissen verdween. Tijdens die eerste songs kwamen vooral de prachtige stemmen en hemelse harmonieën tot hun recht maar vanaf het moment dat de elektrische gitaren werden ingeplugd brak het echte feest los.
Want een feest, dat was het! In hun kleurrijke traditionele gewaden en, nadat er regelmatig van gitaren en bas werd gewisseld, er telkens iemand de ruimte kreeg om te dansen en het enthousiaste publiek nog wat meer op te hitsen, zonder dat dit ook maar één seconde opdringerig overkwam. Alles gleed met een enorme naturel als een warme gloed de zaal in. Slechts één keer werd die grandeur verbroken toen ze een veel te banaal rapnummertje brachten en de daaropvolgende song teveel naar mainstream rock lonkte.
Maar al het overige was zo sterk dat we dit maar al te graag met de mantel der liefde bedekken. Vraag blijft uiteraard of we Ibrahim Ag Alhabib gemist hebben. Niet echt, dit optreden was zo intens dat je niet eens de kans kreeg om daaraan te denken.
Achteraf kwam ik wel tot de bedenking dat ik de link met de Afro-Amerikaanse blues wat gemist had, maar die is op hun laatste cd ‘Tassili’ eigenlijk ook al afwezig. Terwijl er hier en daar wat openingen werden gezocht naar andere genres muziek haalde Tinariwen langs de andere kant het net van de eigen traditionele muziek wat strakker aan. Het resultaat mocht er zijn.
Organisatie: Leffingeleuren, Leffinge (ism de Zwerver)
De Touareg nomaden van Tinariwen zijn ontstaan in de rebellenkampen van Khadaffi, leiden een nomadenbestaan en vanuit de onderdrukking speelden ze ‘de tishoumaren’ (= muziek van de werklozen), een soort worldpop, die militant werd ervaren.
Tinariwen brak definitief door met de vorige plaat ‘Aman Iman’. Europa was onder de indruk van hun hypnotiserende retro/world/woestijnblues. Het zijn fascinerende songs die een sterke melodielijn hebben en je in een onweerstaanbare trance brengen door de bedwelmende klanken en ritmes. De gitaargrooves, de bluesy licks en worldpop laten je niet los en krijgen een zuiderse prikkel door de gevarieerde samenzang en de hoge vrouwenstemmen.
Invloedrijk zijn Jimi Hendrickx, Led Zeppelin, Robert Plant, Santana en geestesgenoten Ali Farka Touré en Nusrat Fateh Ali Khan. Ze eigenen zich terecht een plaatsje binnen de Afrikaanse bands uit Mali als Amadou & Mariam en Toumani Diabeté.
Het is heerlijk luisteren naar hun pittige, aantrekkelijke en aanstekelijke songs als “Imidiwan afrik tendam”, “Lulla”, “Tenhert” en “Tahult”, de sfeervolle “Enseqi ehad didagh”, “Tamodjerazt assis” en de onheilspellende trance op de instrumentale afsluiter.
Tinariwen behouden hun roots en deden beroep op hun producer van het eerste uur. Ze zijn een toegankelijke band die het nomadenbestaan vertolken en hun medereizigers een hart onder de riem steken in de Sahara.
De jarige AB (30 lentes) houdt dit najaar een eerbetoon aan musicoloog Alan Lomax (1915-2002) met een reeks concerten, tentoonstellingen en filmvoorstellingen. Alan Lomax was samen met zijn vader de ontdekker van Leadbelly en Woody Guthrie maar minstens even belangrijk is zijn immense verzameling fieldrecordings van onbekende maar des te authentiekere figuren die ons laten kennismaken met de wortels van de blues en de folk. Voor het concert konden we hier eens van proeven via de film ‘The land where the blues began’ waarin enkele van die fascinerende kerels hun verhaal mochten doen.
Een documentaire waarin T-Model Ford zeker niet uit de toon ging vallen. De naar eigen zeggen 89-jarige James Lewis Carter Ford – zo heet hij echt – moet zowat de laatste markante artiest zijn die de blueswereld nog heeft. Na tien jaar gezeten te hebben voor moord werd hij op hoge leeftijd alsnog opgevist door Matthew Johnson van het Fat Possum-label. De man is al jaren slecht te been, kreeg vorig jaar nog een pacemaker ingeplant maar dat alles belet hem niet nog eens te gaan toeren wat hem dus ook naar de AB bracht voor een concert. En het ging hem fantastisch af. T-Model Ford bracht bijzonder primitieve blues, gezongen met die typische rauwe strot van hem. Zijn vingers gleden letterlijk over de snaren en produceerden vrij repetitieve patronen. Hierbij werd hij prima bijgestaan door Tommy Lee Miles, een prachtige drummer maar toch miste ik de extraordinaire Spam van enkele jaren terug een beetje. Nuchter bekeken kan men zeggen dat het allemaal een beetje veel van hetzelfde was (soms effectief dezelfde nummers) en dat het technisch niet zoveel voorstelde. Langs de andere kant zagen we hier toch een set waar het spelplezier zó van afdroop en eenmaal meegezogen in het universum van T-Model Ford was er geen ontkomen meer aan. Trouwens, ik zie het weinigen op hun 89-ste nadoen.
Na de Amerikaanse blues werd ons nog een portie Saharablues voorgeschoteld. “Every Touareg in the Southern Sahara is a member of Tinariwen” zegt men vaak, gelukkig volstond het zaterdag met acht. Het blijft een indrukwekkende verschijning op het podium: die mooie traditionele gewaden, allen gesluierd behalve de Jimi Hendrix lookalike Abaraybone. En ook muzikaal werden we werkelijk overrompeld. Vreemde ritmes, Arabisch aandoende, monotone gezangen en die steeds ingetogen maar toch sublieme gitaren zorgden voor een onweerstaanbare cocktail. Met vier leadvocalisten die elk hun ding mochten doen ontbrak het zeker niet aan afwisseling, terwijl enkele dansende leden ervoor zorgden dat er ook visueel voortdurend van alles te beleven was. Ondanks die unieke sound kwamen er toch gelijkenissen met de Amerikaanse blues bovendrijven. Vooral dat hypnotiserend effect hebben ze frappant gemeen met de onevenaarbare Junior Kimbrough. Allen waren het schitterende muzikanten maar ik maak graag een speciale vermelding voor de bijzonder soepel spelende bassist die het geheel van een ongelooflijke drive voorzag, waarbij hij zich soms aan de meest gekke sprongetjes waagde. Tinariwen kreeg schijnbaar moeiteloos zowat de ganse zaal in trance en hoewel er drie elektrische gitaren voortdurend actief waren hadden we hier geen last van gitaarsolo’s, iets wat de meeste hedendaagse blues zo onverteerbaar maakt. Neen, voor de echte blues moet je tegenwoordig in west Afrika zijn.
Abaraybone zei ergens tijdens het optreden dat het altijd speciale optredens waren in Brussel en de groep een speciale band heeft met deze stad en voor één keer was ik geneigd dat te geloven want enkele jaren geleden werd ik door hen al eens omver geblazen op Les Nuits Botanique.
Organisatie: Ancienne Belgique, Brussel
Vorig jaar verbaasde het nomadencollectief Tinariwen, van de minderheidsgroep Touareg uit de zuidelijke regionen van de Sahara woestijn , het Europees vasteland met de derde cd ‘Aman Iman’. Ze zijn ontstaan in de rebellenkampen van Khadaffi en spelen de ‘tishoumaren’ (muziek van de werklozen). Tinariwen heeft de volgende tekens, + I O : I, en is in het Nederlands vrij vertaald ‘lege plekken’. Ze vormen een verademing binnen de worldpop, met een intrigerend, pittig bluesy retrorockend sausje; hun gitaargetokkel doet een beetje denken aan CCR, Jimi Hendrickx en John Lee Hooker. Dit gezelschap onderscheidt zich van andere Afrikaanse bands uit Mali als Amadou & Mariam, Toumani Diabeté en Ali Farka Touré.. Oorspronkelijk was hun muziek enkel verkrijgbaar op cassettes. De verzameling‘The radio tisdas sessions’ (’01) waren daar nog het levende bewijs van!
De gesluierde heren en dames van Tinariwen waren met acht op het podium en droegen typische Arabische klederdracht met amuletten. Ze hebben een instrumentarium van akoestische en elektrische gitaren, bas en een djembe; het handgeklap, de donkere, nasale zang en de hoge vrouwenstemmen gaven een zuiders exotische prikkel. Fris, sfeervol, mystiek, ritmisch, energiek en door de groove, inwerkend op de dansspieren!
Meteen waanden we ons bij een avondlijk kampvuur in de woestijn, tentzeilen, waterpijpen, karaffen wijn en liggende kamelen; een volksfeest dus, maar bij Tinariwen is de boodschap meer dan dit: de problemen van hun volk, de onderdrukking, het uitblijven van politiek bewust zijn en de behoefte aan erkenning, wat te zien was op de projecties, naast de flarden teksten!
Het uitgebreide collectief nam een rustige start met “63” en “I tous”. Het tintelende gitaarspel (gekenmerkt door een bluesy ondertoon) en de repetitieve opzwepende ritmes verhoogden ongeforceerd het tempo. De gepassioneerde danspassen en de golvende armbewegingen gaven elan aan deze bezwerende, aanstekelijke sound; uit hun drie cd’s haalden ze “Chatma”, “Assouf” , “Aldhechen”, “Cler achel”, “Arawan” en “Tamatant tilay”.
Na meer dan anderhalf uur bereikte de band een apotheose met “Amassakoul”, “Win akalin” en “Mataddjem yinmixan” … een schitterend dansfeest op het podium met support Kel Assouf. Het worldcollectief verkreeg een overweldigende respons.
Vorig jaar zetten ze al tijdens Les Nuits Bota de zaal in vuur en vlam; moeiteloos konden ze dit overdoen in de AB!
Toegankelijke band met een ‘Rage’ boodschap, die steeds meer fans wint …
Organisatie: Ubu concerts ism Ancienne Belgique
Aan het nomadengezelschap Tinariwen (wat staat voor lege plekken) gaat een stukje geschiedenis vooraf: ze zijn ontstaan in de rebellenkampen van Khadaffi, leiden een nomadenbestaan en vanuit de onderdrukking speelden ze ‘de tishoumaren’ (= muziek van de werklozen), een soort worldpop, die militant werd ervaren. Daardoor kon het uitgebreide gezelschap zich, na talrijke cassettes te hebben uitgebracht, pas vanaf 2000 naar Europa oriënteren.
Een traditioneel instrumentarium werd ingeruild voor een rockend concept, waarbij we opzwepende Afrikaanse ritmes, reggae, dub en blues in een typisch Arabische zang horen. Het is een verademing binnen de worldpop, na Amadou & Mariam en Toumani Diabeté.
“Cler achel”, “Toumast”, “Imidiwan winakalin” en “Tamatant tilay” zijn frisse songs van hun nieuwe plaat ‘Aman Iman’, die een Europese doorbraak kan betekenen.
Nederlands 
Français 
