Winterstille - Het is expliciet de bedoeling om mensen te bereiken die het zwaar te verduren hebben, en die in onze muziek een licht- of rustpunt vinden

We citeren even de informatie op de bandcamp pagina van Winterstille: “Xavier Kruth en Gerrry Croon ontmoeten elkaar als redacteurs van Dark Entries, een online Nederlandstalig muziektijdschrift gespecialiseerd in donkere muziek. Ze delen een voorliefde voor gothic rock, darkwave, symfonische metal en aanverwante stijlen, met een bijzondere liefde voor groepen als Goethes Erben, Sopor Aeternus en vooral Lacrimosa.”
Onder de naam ‘Puin van dromen’ brengt Winterstille een gevarieerd debuut uit, bestemd voor een ruim publiek. Naar aanleiding van deze uitgave hadden we een fijn gesprek met Xavier Kruth, die bovendien ook de toekomstplannen rond dit project uit de doeken deed.

Om maar met de deur in huis te vallen … Hoe is het project Winterstille ontstaan?
Het project is ontstaan door een ontmoeting tussen mij en Gerry Croon. We waren beide al van onze eigen kant bezig met muziek. Ikzelf speel reeds jaren in cafés en dergelijke, gewoon gitaar en zang. Gerry van zijn kant  heeft zijn eigen blazersensemble Crooniek, en is ook actief in een fanfare. Gerry was met zijn ensemble Crooniek op zoek naar muzikanten waarvoor hij arrangementen kon schrijven. Singer-songwriters dus. Zo een project liep al met Olivier Soil die ook in het Nederlands zingt, binnen de kleinkunst, folk en pop middens. Dat werd dan het project Olivier & Crooniek, dat in 2017 het debuutalbum ‘Demonen en Dromen’ uitgaf. Ik was naar de première geweest van het album. Zo kwam ik na het optreden aan de praat met Gerry die me vroeg of ik ook zin had om zo een samenwerking op te zetten. Toevallig was ik ook op zoek naar mensen waarmee ik kon samenwerken om mijn songs op plaat uit te brengen. Ik had geen zin om dat te doen met enkel zang en gitaar. Dus Gerry kwam op het juiste moment. Het was eigenlijk voor mij een geschenk uit de hemel als het ware.

Heeft de band naam een bepaalde betekenis?
Oorspronkelijk was het de bedoeling dat de band gewoon ‘Xavier Kruth en Crooniek’ zou heten, in navolging van dat project ‘Olivier en Crooniek’. Ik en Gerry vonden echter dat die naam ‘Xavier Kruth en Crooniek’ niet zo goed bekte. Daarom waren we op zoek naar een woord dat aansluit bij de muziek die we brengen, iets melancholisch, in dit geval de winter en de stilte en alles daaromheen. Daardoor zijn we terecht gekomen bij ‘Winterstille’, een Duitse vertaling van ‘winterstilte’. Gewoon omdat dit een romantische en melancholische weerklank had die paste binnen ons concept.

Volgens wat ik lees is er bij beiden een grote voorliefde voor gothic muziek. Maar eerder zou ik deze schijf onderbrengen onder chanson of kleinkunst, met een donker randje weliswaar. Hoe denk je daar zelf over?
De muziek leunt zeker aan bij de folk muziek, omdat het met akoestische instrumenten is gemaakt. Ook de kleinkunst invloeden zijn er zeker, mede omdat we Nederlandstalige songs brengen. We worden vergeleken met heel mooie namen als Boudewijn De Groot of Wim De Craene, dat is geen klein bier. Ik hou ook van die kleinkunst, maar ook van de Franse Chanson. Ik ben van thuis uit Franstalig. Artiesten als Charles Aznavour, Yves Duteil, Renaud en dergelijke meer spreken me zeker aan. Dus die link is zeker aanwezig in onze muziek.
Hoe we naar gothic kijken binnen dat concept is de vraag, want zowel ik als Gerry zijn enorme gothic liefhebbers. Eigenlijk kun je gothic niet zien als een muziekgenre. Net omdat je daar strekkingen hebt die neigen naar punk, metal, electro, industriële muziek, new wave, dark ambient, neoklassiek tot Einstürzende Neubauten of Goethes Erben en dergelijke meer. Gothic is dus een heel breed begrip. Wat ons betreft zit er dus wel degelijk een gothic sfeer in wat we hebben gemaakt. Je kunt het uiteraard niet vergelijken met The Sisters of Mercy of The Cure of zo. Maar toch. En  op die basis hopen we ook dat, net door dat wat donker randje, de gothic liefhebber hierdoor wordt aangesproken. We komen uit die gothic scene, dus het zou leuk zijn als we ook van die kant uit erkenning krijgen. Komt die eerder vanuit de kleinkunst of folk, dan is dat uiteraard ook mooi meegenomen.

Ik vergelijk de Gothic van nu ook een beetje met jazz. Men kleeft daar tegenwoordig ‘jazz’ op maar het is niet echt jazz meer. Het gaat naar ‘improviseren’, met een link naar… Ik zie dat jullie dat ook doen eigenlijk, muziek maken die geen Gothic meer is, maar die link daar naartoe is nog aanwezig
Het is ook niet dat we per se gothic willen genoemd worden uiteraard. We komen uit die scene en hopen gewoon dat we daar ook erkenning kunnen krijgen, maar als dat niet gebeurd is dat ook geen ramp. Als het eerder de mensen aanspreekt die houden van Nederlandstalige folk en kleinkunst dan is dat even goed. We zien dat vrij ruim.

Ik heb de plaat al een paar keer beluisterd. Hier volgen enkele persoonlijke bedenkingen: Ik vind dat er zelfs een bijzonder folkloristisch kantje zit aan ‘Puin van dromen’. zoals bij het mooie “The Shores of Normandy” waar plots Ierse of Schotse folk invloeden komen boven drijven. Wat is je mening hierover?
Dat klopt volledig. Ik wil het verhaal daarrond wel vertellen. Ik had een artikel gelezen over de landing in Normandië, uit de Tweede Wereldoorlog. En daar gaat het nummer dus ook over. Ik hield wat dat betreft wel van die nummers van  Eric Bogle die trouwens zelf een Schot is. En die heeft nummers geschreven over de eerste Wereldoorlog zoals ‘The Green Fields of France’, ‘No Man’s Land’ tot ‘The Band Plays Waltzing Mathilde’. Binnen die songs zitten door zijn afkomst Schotse akkoordprogressies. Het was voor mij een uitdaging om muziek te schrijven in de stijl van Eric Bogle. Dus slopen er bewust die Schotse en Ierse Folk  invloeden in ‘The Shores of Normandy’.

Het mooiste vind ik nog de vele uiteenlopende gezichten, een zeer kleurrijk allegaartje eigenlijk. Schipperen van melancholie naar soms zelfs grimmig, heen en terug. Wat is je  mening over deze opinie? En is dat een bewuste keuze?
Dat was de bedoeling. Gerry en ik zaten op dat vlak op dezelfde golflengte. We wilden niet twee keer hetzelfde doen op deze plaat, dus is elke song heel anders dan de vorige, misschien met de uitzondering van ‘Drink nog een glas’ en ‘If I would only know’ in het begin van de plaat. Maar voor de rest… De arrangementen zijn telkens anders, er zijn nummers met enkel gitaar en zang, of een uitgebreid arrangement en zo voort. We hebben er dus inderdaad heel bewust naar gestreefd om elk nummer op deze plaat een beetje anders te laten klinken.

Ook laten jullie niet echt volledig in jullie kaarten kijken, dat valt me ook enorm op. Ook daar bewust voor gekozen? Of zie ik het verkeerd
Dat gaat voort op de vorige vraag. We hebben effectief naar die verscheidenheid gestreefd, we wilden echt nummers die heel anders zijn. Daardoor gaat het van hier naar ginder, het is heel onvoorspelbaar. Als het dat is dat je bedoelt… Maar dat is dus, zoals gezegd, bewust zo gedaan.

Ik schreef ook: ‘Avonturiers onder de chanson, kleinkunst EN gothic mogen dit ‘Puin van dromen’ dus gerust in huis halen, een plaat waarbij een lach en een traan nooit ver weg zijn. Gedrenkt in pure schoonheid die al even veel uiteenlopende kanten uitgaat.’ Zien jullie jezelf als avonturiers? Of hoe moet ik het zien?
Ja, voor een deel wel. Het is sowieso al een avontuur om een plaat op te nemen. Daar zijn maanden werk in geslopen. Voor mij was dit toch een heel andere ervaring, ik heb wel meegewerkt aan cd’s van Gert Kleinpunk of Kinderen van Moeder Aarde. maar deze keer heb ik het proces van begin tot einde intensief meegemaakt. En dat is toch heel anders. En ook, je weet nooit hoe een nummer echt gaat klinken eens het op die cd staat. Ook dat is toch een onderdeel van dat avontuur. Op dit vlak alleen al kun je ons zien als avonturiers. Maar ook dus avontuurlijk in die zin van wat we daarnet al aangaven, het streven naar iets nieuws en verrassend in wat we doen.

Je had het over Gert Kleinpunk, gaat het ook niet vaak die richting uit bij jullie?
Het is anders en toch weer niet. Ik en Gert Kleinpunk zijn echt zeer goede vrienden, die op veel vlakken op dezelfde lijn zitten. Ook wat betreft folk muziek en Nederlandstalige teksten. Met dit verschil dat ik songs heb geschreven in verschillende talen, en Gert vasthoudt aan die Nederlandse taal. Hij spreekt me daar soms wel over aan, waarom ik dat doe. Ik snap het ook wel. Er is een soort druk naar muzikanten toe om in het Engels te schrijven en daar wil hij niet aan toegeven. Het is een soort statement om te zeggen ‘ik zing wel in het Nederlands’, en daar kan ik me wel in vinden. Er is nog een verschil, onze muziek van Winterstille is meer melancholisch terwijl Gert expliciet politiek getinte muziek maakt. Bij ons vind je dat ook een beetje terug in het nummer ‘Partizanen van de Volle Maan’. Maar het is niet onze bedoeling om politiek getinte muziek te maken. Afgezien daarvan komen ik en Gert zeer goed overeen. Ook wat die standpunten over onze maatschappij betreft zijn we het vaak eens natuurlijk.

Tot daar enkele persoonlijke bedenkingen, hoe waren de reacties tot nu toe?
Over het algemeen positief. Ik heb wel ergens een opmerking gekregen op facebook dat de zang soms wat vals is, ook was er in een review een reactie dat mijn zang niet altijd even toonvast is. Dat is een werkpuntje naar de toekomst toe, want we willen uiteraard nog meer maken. Maar het gros van de reacties zijn heel, heel goed. Er was ook iemand die zei dat de teksten redelijk somber zijn. Dat klopt wel ergens, als je de teksten leest zijn die eerder somber, maar dat is hoe we aansluiten op die gothic wereld eigenlijk. En bij de minder vrolijke kant van de mensheid.

Dat sombere dat jullie brengen voelt eerder aan als een donker dekentje tegen warme winteravonden of zo, ik voelde me daar zeer comfortabel bij
Dat is een mooie opmerking. Het was ook de bedoeling iets warm te brengen, wellicht klinkt folk sowieso wel iets warmer. We wilden ook een plaat uitbrengen die troost biedt, een rustpauze in het leven. Het is expliciet de bedoelingen mensen te bereiken die het zwaar te verduren hebben, en die in onze muziek een licht- of rustpunt vinden.

Live optreden zit er niet in voorlopig. Zijn er plannen om deze plaat voor te stellen?
We hadden een groot optreden gepland op 7 november, bij de uitgave van de plaat. Dat is door corona niet kunnen doorgaan. Maar we blijven eraan vasthouden. Zodra we terug kunnen optreden, zullen we op dezelfde locatie – de Sint-Antoniuskerk in Buken – alsnog optreden. Ik zou normaal op 5 januari een optreden geven voor Radio Benelux en dat is voorlopig nog niet afgezegd, maar ondertussen heb ik vernomen dat het waarschijnlijk niet doorgaat. Als dat doorgaat zal het sowieso een solo optreden zijn. Normaal zullen we daarna ook enkele optredens doen met de gehele band. Je moet je voorstellen: dat zijn tien man, inclusief een blazersensemble.

Eventueel de optie via streaming?
Dat hebben we ook overwogen, maar ook daar zit het probleem: we zijn met tien man en dat is te veel. Plus hebben we dus die blazers, en daar komt meer speeksel verspreiding bij kijken. Dat speelt ook nog eens een rol. Dus streaming met onze hele band in dezelfde ruimte wordt zelfs zonder publiek al moeilijk. We mogen zelfs niet repeteren op dit ogenblik met onze volledige band. Maar zodra het terug kan gaan we dat optreden, om deze cd te lanceren, op een of andere wijze zeker doen. En als we dat kunnen live streamen? Dan is dat zeker een optie.

Hoe sta je tegenover het feit dat bands en artiesten daar gebruik van maken? In Gent heb je ‘Sound of Ghent’ een samenwerking tussen o.a. Vooruit, Gent, Festival van Vlaanderen en Democrazy die dat toch al fijn hebben georganiseerd. Hoe sta je daar dus tegenover?
Er waren al ver gevorderde plannen om ons voorstellingsoptreden te streamen, vooral toen bleek dat er geen publiek aanwezig mocht zijn. We staan echt te springen om op een of andere manier die cd te promoten. Ik ben dus zeker geen tegenstander van die mogelijkheid.

Nu we toch over corona bezig zijn, zijn er bij jullie plannen in het water gevallen?
Ja, dat optreden waar ik het net over had. (haha) De cd heeft ook vertraging opgelopen door deze corona crisis. We zijn dit al gaan opnemen in december 2019 en januari 2020. Ook het mixen en masteren heeft door corona langer geduurd. Wat het label betreft, we zijn heel blij dat we op Wool-E Discs kunnen verschijnen. Die hadden ook wat twijfels om een plaat uit te brengen midden in de lockdown. Wat begrijpelijk is, je verkoopt midden in den lockdown toch wat minder dan als de mensen de plaat kunnen aanschaffen op een optreden of zo. Vooral dat laatste is voor een artiest enorm belangrijk, omdat de meeste artiesten net daar hun platen verkopen. En dat valt nu weg. Dus ja, begrijpelijk dat het label dat wat wilde uitstellen.

Hoe ga je als muzikant (maar ook als mens) om met zo een crisis?
Ik probeer me daar niet zo druk over te maken. Gerry heeft het daar wel wat moeilijker mee gehad, omdat we die optredens moesten afzeggen en zo. Kijk, ik werk ook in een sector waar corona aanwezig is, ik vind de maatregelen sowieso noodzakelijk en ga er zeker niet tegen protesteren. Ik probeer er dus ‘zen’ bij te blijven. Het is voor niemand leuk, zo een situatie. Van zodra het kan zullen we zeker optreden en zo, we staan te trappelen om dat te doen. Maar het moet absoluut veilig te zijn, dus ik probeer me daar niet teveel van aan te trekken.

Het zijn wellicht enkele standaardvragen die ik iedereen stel in deze tijden. Maar hoe denk je persoonlijk dat de muziek, cultuur en ook horeca (die behoren tot de zwaar getroffen sectoren) deze crisis zullen overleven?
Je moet dus heel goed begrijpen dat er een verschil is tussen mensen zoals ik die niet moeten leven van hun muziek, en zei die er financieel afhankelijk van zijn. Voor ons is het puur hobby, ons inkomen hangt er niet van af. Integendeel, wij stoppen daar geld in en ik denk zelfs niet dat we al het geld dat we erin stoppen nog ooit zullen terug zien (haha). Dat is dus een groot verschil met iemand bij wie zijn broodwinning afhangt van het wel of niet kunnen optreden. Voor die mensen is het nu enorm zwaar, dat begrijp ik volkomen. Nu, ik geloof dat cultuur en muziek altijd zullen overleven. Misschien met een andere insteek of zo, maar dit verdwijnt nooit. Ik denk ook aan die alarmistische berichten uit het verleden waarbij men zei dat muziek uitsterft omdat de cd het niet meer goed doet, mensen kopen geen platen meer… Dat werd al voor de coronacrisis gezegd. Mensen zullen echter altijd die nood voelen om zich op een creatieve manier te kunnen uiten. In die zin zal cultuur en muziek nooit verdwijnen. Maar het zijn uiteraard op het moment zeer moeilijke tijden voor de cultuurwereld.

Wat zijn de verdere plannen met de band?
We zijn eigenlijk al volop bezig aan de volgende plaat, meer nog, we zijn al een eind onderweg wat de opvolger van ‘Puin van Dromen’ betreft. Er zijn al enkele nummers klaar. We werken ieder in ons eigen kot. Het is enkel de vraag wanneer we terug kunnen repeteren en zo… Want dat is nu dus niet aan de orde. Ik ben er zeker van dat we daar verder kunnen aan werken in de loop van 2021, en dat die plaat ofwel eind 2021 of begin 2022 zal uitkomen. We zijn er in elk geval mee bezig.

Welke richting zal die plaat uitgaan? Dezelfde als ‘Puin van Dromen’?
Enerzijds zal er wel in het vervolg gewerkt worden van die eerste plaat, en langs de andere kant weer niet. Het zal zeker geen kopie zijn van de eerste. We blijven gewoon trouw aan onze stelling dat we absoluut geen twee keer hetzelfde willen doen, dus de tweede zal op dat vlak weer anders zijn dan de eerste.

Zijn er naast Winterstille nog projecten waar jij (en eventueel je compagnon) nog mee bezig zijn?
De meeste van mijn vorige projecten liggen al een tijdje stil. The Marchesa Casati zijn al jaren uit elkaar gegaan, Kinderen van Moeder Aarde staat ook al een tijdje op inactief. En Gert blijft wel muziek maken, maar heeft mij daar niet voor nodig. Hij heeft tegenwoordig een heel goede begeleidingsband. Ik heb naast Winterstille dus eigenlijk geen muzikale projecten.  Ik heb nog solo opgetreden onder mijn eigen naam, maar de nummers die ik vroeger solo bracht staan nu op die cd van Winterstille, dus dat ‘solo project’ is gewoon daar in verder gezet. Ik ga links en rechts wel nog eens solo optreden, als dat weer kan, dat wel. Gerry heeft met Crooniek wel andere projecten lopen. Hij heeft ook blazersarrangementen gemaakt voor Illuminine, het neoklassieke project van Kevin Imbrechts die ook gitaar speelt op onze plaat. Daar zullen zeker ook nog optredens van komen.

Om daar nog beetje verder op te borduren, wat zijn de eigenlijke ambities van Winterstille?
Dat is eigenlijk heel persoonlijk, en dus meteen ook mijn persoonlijke ambitie. Ik heb zelf best heel wat moeilijke periodes van depressie doorgemaakt. Als je me vraagt welke doelgroep ik met mijn muziek wil bereiken, zijn dat dan ook niet per se gothic, folk of kleinkunst middens. Echt geld verdienen zal hiermee wellicht niet lukken. Ik wil met mijn muziek net die mensen bereiken die dezelfde ervaring hebben gehad in hun leven en in onze muziek dus een troost en houvast vinden. Want 20% van de mensen heeft ooit in zijn leven geconfronteerd geweest met zulke periodes van depressie en dergelijke meer. Dat is dus eigenlijk meteen mijn grote ambitie. Mensen die het moeilijk hebben een lichtpunt geven in het leven door mijn muziek, en dus ook deze van Winterstille

Dank voor het fijne gesprek, hopelijk doen we dat spoedig over op een of ander concert tussen pot en pint