Loek Van Den Berg – Op dit nieuwe album ben ik op zoek gegaan naar de essentie van mijn muziek, waarbij ik één idee dieper uitwerkte van de hele compositie. De composities zijn gelaagder

In 2022 wist saxofonist Loek van den Berg ons aangenaam te verrassen met de plaat ‘Wayfarer’. Muzikaal een ware wereldreis.
We hadden toen reeds een interview met hem over die release: https://www.musiczine.net/nl/interviews/item/88472-loek-van-den-berg-het-draait-er-bij-mij-niet-om-te-laten-zien-hoe-virtuoos-ik-ben-maar-om-het-gevoel-dat-achter-de-muziek-zit.html
Eind januari komt een nieuwe plaat uit ‘Seafarer’. Ook nu weer hadden we een fijn gesprek over die plaat, over de doelstellingen, die al dan niet zijn bereikt zijn, de ambities en de verdere toekomstplannen.

Loek, in 2022 had ik een interview met jou naar aanleiding van de release van je plaat ‘Wayfarer’. Hoe is het je ondertussen vergaan?
Er is uiteraard veel gebeurd na die release. We hebben veel kunnen optreden bijvoorbeeld. Daarnaast zijn we ook in de prijzen gevallen, waaronder de Edison Jazz, en dat was toch een mijlpaal. Het heeft voor ons heel wat deuren geopend naar nog meer optredens, en een extra tour met het album: Een soort ‘Edison tour’.
Ik had ondertussen ook in de Dutch jazz competion voor mijn titelstuk van het album ‘Wayfarer’  een prijs voor beste compositie gewonnen in. En ook dit heeft gezorgd voor nieuwe deuren die zijn open gegaan. We kunnen stellen dat die plaat een succesverhaal was voor ons, we zijn op zeer mooie plekken geweest en het publiek was steeds heel enthousiast.

Het valt me op dat bij jou als bij andere getalenteerde muzikanten, jullie allemaal meer het pad van de jazz verlaten. Waarom wordt er dan nog steeds het label jazz gekleefd op jullie muziek?
Het is inderdaad een breed begrip geworden, omdat zoveel stijlen zich met elkaar zijn gaan vermengen. En dat allemaal onder de noemer jazz. Wat ons echter verbindt is een honger naar improviseren. Dat is de rode draad in al onze muziek.
Improvisatie is wat onze, en ook mijn muziek, jazz maakt. Wat mijn eigen muziek betreft is het leuk om alle solo’s open te trekken, zodat er meer ruimte komt voor de eigen prospectie van elk van de bandleden.
Als ik de studio induik heb ik een bepaald idee in mijn hoofd, en dan wil ik dat zo opnemen zoals ik me dat had voorgesteld. Maar live is het juist leuk om daarvan af te stappen. En meer met dat improviseren bezig te zijn. Dit maakt onze muziek jazz, of dit nu een mix is tussen jazz en rock of een andere fusion. Die drang tot improviseren verbindt ons allemaal.. Dat is jazz.

Eind januari 2025 verschijnt ‘Seafarer’, in een co-release van ZenneZ Records-Bertholds Records. Ik lees in de biografie dat het een logisch vervolg is op de vorige plaat, kun je er wat dieper op ingaan?
Er is de afgelopen jaren een hoop veranderd, ook ik persoonlijk ben veranderd. Maar de intentie in de muziek is nog steeds hetzelfde gebleven. Het beeldende verhaal, en de melodische kant van mijn muziek blijft de kern. Ik ben deze keer eigenlijk nog dieper ingegaan op dat aspect.

Wat is het grote verschil tussen deze release en die vorige dan?
Bij het eerste album had ik in één composities verschillende ideeën die ik aan elkaar verbond, waardoor we binnen een compositie vaak van de ene naar de andere sfeer sprongen. Dat was op zich niet slecht, en ik sta nog steeds erg achter die composities.
Op dit nieuwe album ben ik echter op zoek gegaan naar de essentie van mijn muziek, waarbij ik één idee dieper ben gaan uitwerken over de hele compositie heen. De composities zijn gelaagder geworden en ik ben nog verder gaan uitzoeken hoe ik uniek kan zijn in het compositie aspect, en hoe ik mijn bandleden daarin het beste kan laten uitspringen. Daar ligt dus wel het verschil tussen de twee platen.

Dat viel me dus ook op. We hebben ook het filmische, dromerige aspect dat uitgaat van deze plaat. Je wordt meegenomen naar een wereld van samenhorigheid en rust. Was dat een natuurlijke groei, of een bewuste aanpak?
Ik heb niet per se een duidelijk plan bij voorbaat eigenlijk. Het komt er gewoon heel natuurlijk uit eigenlijk. Doordat ik als saxofonist constant met melodieën bezig ben, zal daar het zwaartepunt wel blijven liggen. Maar hierin probeer ik mezelf steeds meer te ontplooien en vernieuwen.
Dit album is een best persoonlijk album rond de dingen die ik afgelopen jaren heb meegemaakt of gedaan heb. Het gaat niet over één onderwerp, maar het is een samenvatting van al die persoonlijke verhalen die ik wil uitbeelden.
Het is dus niet dat ik denk : ik ga nu een album schrijven dat hier over gaat of zo.. zo werk ik niet.

Reizen is wel een specifieke inspiratie geweest toch? Welke reizen dan?
Ik heb veel gereisd de afgelopen jaren, dus sowieso vormt dat een inspiratiebron. Dat bracht me o.a. in Egypte en door Europa heen. Maar ook China. We hebben het afgelopen jaar best veel buiten Europa kunnen spelen. Al die plekken vormen uiteraard een inspiratiebron. Ik plan altijd een moment waarop ik op mijn eentje dat land ga bezoeken, en dat is uiteraard altijd een bron voor inspiratie.
Zo komen er op het laatste nummer ‘Languages of the Unheard’ duduk klanken voor, wat een Armeens muziek instrument is. Het is fijn om in die bepaalde cultuur te duiken, en dat is zeker een bron van inspiratie geweest.
Laat ons stellen, het is niet zo dat ik een specifieke compositie opdraag aan een bepaalde reis, zo werk ik niet; maar de samenvatting van al die reizen heeft uiteraard wel een impact op mijn composities, dat weer wel dan…

Ingetogenheid vormt de rode draad, af en toe worden registers open getrokken, met een lichte botsing geluidsmuren.. Een bewuste manier van werken of niet?
Je bedoelt qua dynamiek? Dat is dan weer wel heel bewust gedaan, om in die soort golven tewerk te gaan. Ik denk bij het componeren goed na over waar die uitbarsting zit, en waar het intiem blijft. Dat opbouwen en afbouwen is inderdaad een duidelijke keuze geweest . Ik ben daar zelfs meer mee bezig geweest dan op het eerste album eigenlijk.

Je laat je ook goed omringen, uiteraard klinkt je saxofoon hemels; de inbreng van de anderen is belangrijk. Kun je wat meer over hen vertellen en hoe je hen gevonden hebt?
We spelen al heel lang samen, en het gaat mega goed. Met de meeste van de bandleden heb ik samen gestudeerd in Rotterdam. Wat opvalt is dat ik en mijn bandleden hetzelfde idee hebben over de sound van mijn muziek. Onze muzikale invloeden liggen in dezelfde lijn, we houden allemaal van dezelfde bands. Als ik met een idee kom, dan legt de band hierdoor heel gemakkelijk de link naar hoe dat moet worden uitgebeeld. Het helpt uiteraard ook dat we al een album samen hebben opgenomen, en daar veel mee hebben kunnen spelen. Hierdoor heeft de band een duidelijk idee over hoe ik de muziek graag zou willen hebben, en ze volgen me hierin, gelukkig.

Er is ook meer oog voor improvisatie. Heeft die samenwerking ermee te maken of hoe moet ik dat zien? Wat zorgt ervoor dat dit nu net wat meer naar boven komt, dan op je vorige plaat?
We zijn zeker gegroeid. Door veel samen op te treden, zijn we meer op elkaar ingespeeld en begrijpen we elkaars manier van spelen ook beter! Binnen dat improviseren durven we meer risico’s te nemen, en kunnen we veel meer ons verhaal vertellen, en duidelijkere lijnen trekken.
In dit album zitten echter iets minder solo momenten dan op het vorige album. Dit komt doordat ik voor de opnames een keuze heb gemaakt om meer op het compositie aspect te focussen. Op de eerste plaat hadden we vaak een tweetal solo’s per stuk, nu is dat er meestal één. Live gaan we dat allemaal meer omgooien uiteraard.

Wat zijn de verdere plannen voor dit jaar? Zowel op als naast het podium? Wat zijn de verwachtingen van die nieuwe plaat?
We hopen uiteraard weer veel te kunnen gaan optreden met deze plaat. Ik merk dat het op het moment niet makkelijk is in de muziek industrie. Maar dat is niet enkel bij ons in Nederland of in België het geval. We hebben 56 keer kunnen spelen met het vorige album, als we nu de helft of zelfs 1/3de daarvan kunnen doen zou ik al best tevreden zijn. Maar ook dat blijkt dus lastiger dan ik had verwacht. We blijven gewoon doorgaan, en hopen dat er weer een mooie tour uit komt. We brengen de plaat nu uit op twee labels, ook een Duits label naast ZenneZ Records, zijnde Bertholds records. We gaan daardoor meer focussen op de Duitse markt. We willen ook wat meer in België spelen, onze trombonist komt namelijk uit België. We zitten vooral te kijken naar de omliggende landen van Nederland om daar wat meer te kunnen spelen.

Het is inderdaad moeilijker geworden, maar worden Nederlandse muzikanten niet meer gesubsidieerd en gestimuleerd? Belgische artiesten krijgen haast geen plaats …
Wat ik veel hoor bij organisatoren is dat ze geen geld of subsidies meer hebben waardoor ze geen risico’s meer durven te nemen. Daardoor is een kwintet vaak te groot, ze willen dat niet meer boeken. Het enige wat overblijft voor een kwintet zijn de grote podia, maar daar is dan weer zoveel concurrentie, dat het lastig is om daar binnen te geraken. Het zijn doorgaans  grote Amerikaanse acts die daar komen. Het lijkt wel alsof bands in de middenmoot, bands die op een punt staan om door te breken, het zeer moeilijk hebben om die volgende stap te kunnen zetten.
En toch is Nederland een fijn land om in te wonen als muzikant, men krijgt hier voldoende kansen op speel plekken. Dat we meer dan vijftig keer hebben mogen spelen met ons vorige album geeft aan dat er zoveel podia zijn, die bereidt zijn ons te boeken. Als je dan kijkt naar pakweg Oostenrijk heb je er misschien maar acht of tien. Er zijn ook veel subsidies die je kunt aanvragen hier. Met de nieuwe politiek zou hier wellicht wel een verandering in kunnen komen dit jaar, in de negatieve zin. Geen idee waar het heen gaat.. maar los daarvan blijft Nederland een heel fijn land om te wonen en actief met muziek en cultuur bezig te zijn.

In 2022 antwoordde je op de vraag naar je doelen en ambities: ‘’Ik denk dat dit mijn belangrijkste ambitie en doelstelling is. Als mensen naar mijn muziek luisteren en even hun moeilijkheden vergeten, of geraakt kunnen worden. Dat is de kracht van muziek!’’
Ben je in die opzet geslaagd denk je?
Ja, daar sta ik nog steeds achter. Het mooiste van muziek maken is als je merkt dat het soms lukt om mensen op een bijzonder manier te raken met je muziek. Ik heb een concert gehad, waar mensen vooraan zaten die elk stuk mee zongen. Dan weet je dat je inderdaad in je opzet geslaagd bent. Het was een speciaal gevoel dat over me heen kwam. Dat je in die zin deel uitmaakt van iemands leven. Het doet veel bij mij, als ik iets heb gecreëerd dat mensen diep raakt.
Er is op het moment zoveel narigheid in de wereld om ons heen. Dan is het fijn te zien dat muziek een verbindende factor is. Op het podium ben je voortdurend bezig met verbinden samen met de andere muzikanten en het publiek. Je bent constant naar elkaar aan het luisteren, en ik denk dat dit een mooie metafoor is voor hoe we met elkaar in het dagelijks leven zouden kunnen omgaan. Op deze manier zouden we de rest van de wereld een beetje mooier kunnen maken.
Het is fijn om met muziek mensen te kunnen helpen om moeilijke momenten even te vergeten, en als dat lukt en blijft lukken is dat super mooi…
Het laatste nummer op het album ‘Languages of the Unheard’ is een beetje geschreven rond dat idee. Ik was naar een aantal protestmarsen gegaan afgelopen jaar, en toen dacht ik, ik wil ook een mars schrijven. We kunnen als mensheid een stuk beter omgaan met elkaar en de wereld om ons heen. Toen Wilders vervolgens in Nederland aan de macht kwam, en alleen maar meer haat stimuleerde, schreef ik deze treurmars. “Languages of the Unheard” is geschreven voor iedereen die ongehoord is en die ik op deze wijze toch een stem zou willen geven.
Het is iets krachtig aan muziek om dat te kunnen doen, en daardoor mensen met elkaar te verbinden.

Een heel mooi nummer, o.m. door het gebruik van Duduk. Is het de bedoeling errond iets meer te gaan doen?
Ik ben inderdaad veel Duduk aan het studeren. Ik ben veel Armeense en Iraanse muziek aan het checken. En ik denk dat het bij de volgende platen zeker wat meer terug gaat komen.

Of een volledige plaat rond die Armeense muziek?
Ik blijf bij de saxofoon en in mijn kwintet zal het een combinatie blijven. Maar het lijkt me super tof om ook in andere bands met dit instrument te gaan spelen.

En een project met een Armeense artiest of zo, lijkt dit ook geen optie?
Dat lijkt me zeker een optie, en dan op die manier naar Armenië te gaan. Om daar te studeren, of mensen te ontmoeten, nieuwe culturen te ontdekken.
Ook in Nederland, en zeker in Rotterdam, heb je veel muzikanten van over de hele wereld, waardoor je ook hier verschillende muzikale culturen kunt leren kennen. Ik sta zeker open voor cultuur verbindende projecten, leuk!

Is er ook een ambitie om grote podia te doen, of eerder een naam worden binnen het clubcircuit?
Ik denk dat ik me net zo goed zal voelen bij een huiskamer concertje, dan op een groot podium te staan voor duizenden mensen. Het heeft beiden iets eigens natuurlijk, maar om het doel te zetten om Ahoy uit te verkopen, is niet per se iets waar ik mee bezig ben.
En ook niet iets dat in de nabije toekomst gaat gebeuren denk ik.
Het mooie aan muzikant zijn is dat je op zoveel verschillende plekken kunt optreden. Waardoor je de ene dag in een huiskamer staat waar vijftien mensen heel aandacht luisteren, en de volgende avond sta je op een groot festival en speel je voor duizenden mensen. Dat is zo bijzonder aan het muzikant zijn. Beiden heeft iets speciaals. Ik zou uiteraard geen van die twee afzeggen als ik de mogelijkheid krijg. Op het moment ben ik gewoon heel blij met waar ik speel, en of dat klein of groot is speelt geen rol.

Eventjes nog dat ‘filmische aspect’ … Je muziek is zeer visueel, is er geen plan om er ooit iets mee te doen, o.m. TV of film?
Ik vind het idee zeker tof, maar ben nog niet actief gaan zoeken. Als er ergens een filmregisseur interesse heeft, mag die me altijd contacteren. Want ik heb hier zeker interesse in.

Waar zie je jezelf binnen circa tien jaar, of waar zou je graag willen staan?
Ik hoop mezelf te blijven ontwikkelen in mijn muziek, en dat ik altijd de interesse blijf houden om nieuwe dingen te leren! Ik zou mijn muziek graag blijven delen, en als ik mensen hier mee raak is mijn doel bereikt! Het leukste van muziek maken vind ik om concerten te spelen, aangezien er zo’n mooie sfeer ontstaat tussen elkaar en het publiek. Ik hoop dat ik hiermee door kan blijven gaan de komende jaren en als het lukt om dit uit te breiden en meer te kunnen reizen met mijn muziek, zou dat waanzinnig zijn!

Bedankt voor dit fijne gesprek. Alle succes toegewenst!