Matthias Van den Brande - Het is moeilijk te omschrijven, maar Rothko is een van de weinige schilders wiens werk zodanig binnen komt, dat ze inspiratie vormen om er muziek rond te maken

In de jazz scene komen er steeds nog talenten bij. Neem Saxofoon fenomeen Matthias Van den Brande. Al op piepjonge leeftijd had hij de muziek microbe te pakken Zijn passie voor muziek groeide doorheen de jaren; in 2011 startte hij op het Conservatorium van Antwerpen, en wist hij zijn bachelor diploma te behalen bij saxofonist en mentor Kurt Van Herck. Vanaf september 2014 studeerde Matthias aan het gerenommeerde Conservatorium van Amsterdam. Via deze school kreeg hij de kans om zijn Masterstudie in de Verenigde Staten te beginnen aan de Temple University in Philadelphia. Hij kreeg er les van jazzgroten als Dick Oatts en Terrell Stafford. In 2017 behaalde hij in Amsterdam zijn masters diploma onder het mentorschap van o.a. Jasper Blom, Ferdinand Povel, Simon Rigter, Joris Roelofs en Ben Van Gelder.
Hij bracht ondertussen enkele knappe platen uit. In maart kwam een nieuwe parel uit, ‘Fields of Color’, waar Matthias zijn inspiratie haalt bij schilder Mark Rothko.
Naar aanleiding van deze release hadden we een fijn gesprek met Matthias. We polsten naar zijn ambities en verdere plannen.

Hoe is alles begonnen? Waarom de saxofoon ? Waarom jazz?
Alles is begonnen in het conservatorium in Antwerpen rond mijn 18ste, met Kurt Van Herck. Daar heb ik drie jaar gestudeerd.  Ik wilde mijn horizonten verleggen. Toen ben ik begonnen aan het Conservatorium in Amsterdam. En toen is het in een stroomversnelling terecht gekomen. Ben ik ook gaan studeren in Amerika , waar ik les kreeg van toch grote jazz namen als Dick Oatts en Terrell Stafford. Daarna ben ik in Amsterdam blijven plakken , en daar heb ik ook de meeste van mijn vrienden ontmoet. De muzikanten waar ik mee samen speel, en de meeste projecten die ik doe zijn Nederlandse projecten. O.a.  de muzikanten die op de laatste plaat staan zoals Wouter Kühne en Tijs Klaasssen heb ik zo ontmoet. Anderhalf jaar geleden ben ik terug naar Antwerpen afgezakt. Ik geef ook les in Antwerpen, maar kom nog heel veel in Nederland. Ik schipper nogal vaak tussen de twee.

Merk je in het krijgen van kansen een verschil tussen Nederland en België? Is het in België moeilijker om je muziek aan de man te brengen? Of merk je dat niet?
Het is vooral moeilijk om ergens te spelen of een concert te boeken als je daar niet veel bent. Het was gewoonweg gemakkelijker in Nederland omdat ik daar woonde en veel speelde om daar gemakkelijker aan de bak te komen. Die naam bekendheid vervaagde een beetje in België, omdat ik hier gewoonweg veel minder was. Ondertussen is het meer 50/50 en ik probeer de moeite te doen om in beide scenes mijn stempel te drukken. Het speelt wel in mijn voordeel dat ik zowel in Nederland als in België veel mensen ken. Dat is niet voor elke Belgische muzikant het geval. Ik vind het dus fijn dat ik dit wel kan doen een beetje tussen die beide scenes kunnen schipperen, ook mede door de Nederlandse muzikanten waar ik mee samen speel. Die muur tussen beide landen heb ik dus eigenlijk minder last van.
Intussen zijn er al platen uit. Heeft de release goede recensie gekregen en deuren geopend (ook buiten de jazz)?
Bij mijn eerste plaat was ik nog vrij jong. Dat is al zeven jaar geleden, en die werd zeker goed ontvangen. Het was wel niet evident om met negen muzikanten live te gaan spelen. Het was ook een mix tussen klassiek en jazz. Ondertussen heb ik nog twee wedstrijden gewonnen waaronder B-Jazz International Contest en Tremplin Jazz 'Concours Européen' Avignon in 2022. En dat heeft zeker deuren geopend. We hebben circa 50 concerten gespeeld op twee jaar tijd; we hebben ook een plaat uitgebracht in die periode. Dankzij die wedstrijd in Avignon hebben we ook deze recente plaat kunnen opnemen. De prijs is drie dagen opname tijd in een studio in Frankrijk. Ik probeer nu die lijn door te trekken, en gewoon te blijven gaan.

Nochtans las ik in een artikel dat zo’n wedstrijden winnen niet altijd de sleutel tot succes is… Je hebt ook de populaire wedstrijden voor een ruim publiek als een Belgian Got Talent enz. Maar bij jou was dat dus wel een succesverhaal?
Ik wil dat wel een beetje nuanceren, het is nu niet dat ik plots een grote ster ben geworden of zo. Bij die soort wedstrijden is dat vaak dat mensen plots bekend worden, en twee jaar later niemand ze nog kent. Bij mij zorgde het ervoor dat ik au-serieus ben genomen dankzij die wedstrijden. Dat wel. Ik ken mensen die plots compleet in de schijnwerper staan, maar daarna niets meer.. bij mij gaat het gewoon gestaag vooruit. En ik ben van plan dat nog heel lang te blijven doen, gewoon gestaag vooruit gaan.

Voor je album ‘Fields of Color’ vond je de inspiratie bij schilder Mark Rothko; je hebt het waarschijnlijk al honderd keer verteld, maar we horen het graag, hoe ben je bij deze man terecht gekomen?
Ik ben al heel lang fan van Rothko zijn schilderijen. Toen ik ze voor het eerst zag in Londen , dat waren toen de ‘Seagram Murals’ – trouwens de titel van de eerste single – hebben die schilderijen een diepe indruk op mij nagelaten. Het is moeilijk te omschrijven , maar Rothko is een van de weinige schilders wiens werk zodanig binnen komt dat ze een inspiratie vormen om daar muziek rond te maken.. gevoelsmatig heb ik bij Rothko datzelfde intense gevoel, dat ik krijg bij beluisteren van muziek. En dat heb ik niet bij andere kunstenaars. Ik ben ook altijd blijven op zoek gaan naar zijn werken, want ze zijn in Europa moeilijk te vinden. Vooral in Amerika vind je zijn werken. Toen ik Amerika studeerde heb ik er veel gezien in New York en Washington. Het heeft altijd in mijn achterhoofd gezeten om daar daadwerkelijk iets mee te doen. na de nieuwe plaat moest ik sowieso een nieuw project schrijven , voor een nieuw album. Met die opname dagen in Frankrijk. En dus was dit het uitgelezen moment om dit eindelijk uit te werken. Toevallig vernam ik dat er in Parijs een grote expositie rond zijn werk zou komen. En toen ben ik vijf dagen naar het museum geweest en gaan componeren in Parijs.

Hoe beeld je schilderstukken uit in muziek, vraag ik me dan af …
Ik had ook geen idee daarover toen ik er aan begon. Het was voor mij dus ook iets nieuw, en iets heel spannend ook. Ik heb heel intuïtief tewerk gegaan. Veel nummers zijn gekomen door naar het werk te kijken, en daarrond vanuit een buikgevoel muziek te componeren, zonder daar te diep bij na te denken eigenlijk. Bij sommige werken heb ik gekeken hoe het werk er abstract uit ziet, en daarop tewerk gaan. De stukken komen overeen met de kleuren, en de muziek die ik daarbij in mijn hoofd heb. Elk stuk heeft zijn eigen proces gehad eigenlijk. En dat is heel organisch gegaan eigenlijk. Ik probeer er ook niet teveel of te diep over na te denken, heel intuïtief tewerk gaan was het belangrijkste. Het is gewoon mijn persoonlijke hommage aan die werken van Rothko. Maar de muziek staat op zich. Het is een persoonlijk proces, als iemand anders er muziek zou rond schrijven zou dat wellicht iets heel anders zijn. Rothko gaf dat zelf ook aan, de persoonlijke interactie die iemand heeft die naar het werk kijkt, is het werk.. en dat is voor iedere persoon dus anders.

Het is een uniek concept, een schilder zijn kunstwerken uitbeelden in muziekstukken. Heeft het ook bij jou emotioneel iets los gemaakt, in die zin ‘verbergt het ook een persoonlijk verhaal’?
Sowieso is alles wat je doet heel persoonlijk. Ook al haal ik mijn inspiratie bij Rothko, de meeste ideeën komen natuurlijk uit mijn persoonlijke ondervinden in het leven.  En ook de muzikale invloeden. Maar een extra persoonlijk verhaal schuilt er dus niet echt achter, nee.

Zijn verhaal is tragisch, maar zijn schilderijen zijn kleurrijk. Ik herken het ook op de plaat; de nieuwste single “Lunar Landscapes” is een uitbundig nummer en plots komt er dan een somber ”Seagram Murals”. Het is een voortdurend balanceren tussen donker en licht; een bewuste keuze dus?
Nee, ik heb niet bewust dat  bewandelen van een ‘donker’ en ‘licht’ pad uitgedacht eigenlijk.  Het is normaal dat er verschillende aspecten naar boven komen, emotioneel en qua sfeer. Het is ook vaak in lagen. Op ‘Lunar landscapes’ speel ik een eerder begeleidende tegenstem terwijl de trompet daarover de melodie speelt. het heeft voor mij iets somber, maar ook iets hoopvol. En ook iets heel uitbundig. Het is dus zeer gelaagd. Maar ook de latere werken van hem zijn zeer gelaagd. Daarvan ben ik me bewust geworden toen ik ze allemaal naast elkaar zag hangen in Parijs. Dat zijn grijs/witte werken. Als ik ze naast elkaar zag hangen deed het me denken aan een maanlandschap. Dat nummer ‘Lunar Landscapes’ heb ik dus heel spontaan geschreven, en ook al hangt er iets uitbundig aan, er zit toch ook een beetje van droefheid aan vast. Hij is helaas uit het leven gestapt, maar tegelijkertijd was hij met veel ideeën bezig. Er heerst daar een dualiteit tussen zwaarmoedigheid en het zoeken naar een lichtpunt.

Was die zoektocht een uitweg naar zelfmoord toe van Rothko? Een uiting van frustraties? Hoe moeten we dit zien
Ik kan niet in zijn hoofd kijken uiteraard. Hij voelde zich wel  mis begrepen. Ik denk dat hij op zoek was naar een soort eeuwigheid, en een punt waarbij hij puur tot de essentie komt. En die zoektocht , en hoe mensen dat interpreteren. Die confrontatie was voor hem ondragelijk denk ik. Het onbereikbare toch willen bereiken, en botsten op de grenzen… speelde wellicht ook een rol. Het is moeilijk om een echt antwoord daarop te geven, maar het was gewoonweg interessant om daar artistiek mee bezig te zijn. Ik heb dat proberen uitbeelden in die composities, en de twee singles zijn de stukken waar het meest dat gevoel is ingelegd eigenlijk.

In sommige songs gebruik je de beide aspecten, ‘licht’ en ‘donker’  in één song, zoals op het interessante “Untitled Stories” … Worden deze twee aspecten bewust verbonden? Hoe zie je het zelf?
Bij dit stuk ben ik vertrokken vanuit een tekening waar hij begon te schilderen en veel cirkels maakte. En dat circulaire wilde ik wat meegeven in die melodie. Maar het stuk is iets universeels geworden dat ik heb opgedragen aan al zijn werken eigenlijk.  Daarom ook ‘Untitled Stories’ als titel. Echt een antwoord op geven is moeilijk, want alles is vanuit een buikgevoel gekomen en alles hangt af van wat ik op dat bepaald moment voelde. En daar zit een stuk improvisatie in, dat kan in elke show weer een andere kant uitgaan. En anders zijn, hoe we het op dat moment interpreteren. Die improvisatie is een moment opname. Dat het live anders kan zijn, dan op plaat doordat het een eigen leven gaat leiden vind ik wel leuk hieraan.

Die stukjes ‘Chapel’ zijn interessante toevoegingen, ahw een ‘voorspel voor een nieuw hoofdstuk’, of hoe moet ik het zien?
Die ‘Chapel’ verwijst naar een herdenkingsplaats die na zijn dood vorm heeft gekregen. Een plaats waar mensen hun werk kunnen zien, en meteen bezinnen. In  musea is dat moeilijk, omdat zijn werken hangen tussen andere kunstenaars hun werken. Die ‘Chapel’ is een plek waar bezinning mogelijk was. Ik ben er nooit naartoe geweest naar die plek, maar ik vond het een mooi aspect om  op die plaat te verwerken, en daar naar verwijzen. Mijn idee was enkele interludia stukjes te maken tijdens de opnames. En die dan kort’’ Chapels’’ te noemen. Blijkbaar had Tijs onze bassist zelf iets gevonden om daarrond te boetseren. en dat was wel zeer interessant. “chapel II’. ‘Chapel I’ is eerder een intro op ‘Untiteld Stories’ . Het was op zich fijn om op zoek te gaan naar verschillende klanken. Het heeft dus zeker een link met het daarop volgende nummer, sowieso. Ik vond dat ook nodig, want sommige stukken zijn best anders. Ik vergelijk het als je naar een museum gaat dan is het soms eens nodig om even op een bank te gaan zitten. In die zin zijn die Chapel een moment om even tijd te vinden, om naar de volgende song te gaan of zo…

Alle muzikanten zijn belangrijk, maar bij o.a. ‘Yellowfields’ neemt die drums een erg grote plaats in. Was ook een bewuste manier van werken?
Sowieso. Ik ken Wouter en Tijs al heel lang, we spelen al lang samen. Ik ben gewend om met hen te werken, en weet perfect hoe ze spelen. Er is altijd een soort interactie tussen ons drie. Plus nu de extra inbreng van Jean-Paul daarbovenop. Ik kan moeilijk zeggen dat het ene instrument belangrijker is dan het andere. maar de drum is binnen o.a. die song wel heel belangrijk. als ik composities schrijf ben ik al een beetje bezig met de live concerten. En dan is het belangrijk dat iedereen zijn plek krijgt. En vaak is dat dan een solo. Ik wilde zeker zijn dat iedereen een plek had waar ze in de schijnwerper konden staan. En bij ‘Yellow Fields’ was het bewust de bedoeling om de drums die plaats in die schijnwerper te gunnen.

Deze plaat overstijgt alles wat met ‘jazz’ te maken heeft, maar toch wordt je werk in het hokje jazz geduwd. Stoort dat niet? Want je zou met dit werk een ruimer publiek buiten dejazz kunnen bereiken..
Het is moeilijk om daarover te praten, als ik tegen iemand zeg ik ben jazz muzikant weet ik nooit wat die persoon daarover denkt. Het is een genre dat zo breed is geworden. Je hebt de jazz van de jaren ’30, en ’40. De Fussion jazz van de jaren ’60 of ’70. Jet hebt crossover jazz. Free jazz. Jazz heeft voor iedereen persoonlijk een andere betekenis in deze tijden. ik vind het ook totaal niet erg om die jazz niche te passen eigenlijk. Omdat ik me erin thuis voel, en voornamelijk door jazz geïnspireerd ben. Ik grijp meestal ook terug naar mijn jazz idolen zoals Wayne Shorter, Joe Henderson, Miles Davis, …  ik vind het dus zeker niet erg om in de jazz scene te blijven hangen, maar zou uiteraard zoveel mogelijk mensen willen bereiken met mijn muziek. Ook buiten de jazz. We leven een beetje in een tijd waar alles in hokjes past, en dat maakt het soms ook gemakkelijk want als je in geen enkel hokje past geraak je vaak moeilijker aan de bak… maar op zich is het geen probleem, want ook deze plaat is een jazz album. Maar iedereen is welkom ..

De release datum was onlangs in maart dus. Al reacties?
Ik heb al zeer fijne reacties gekregen, o.a. in een Noors magazine. Er was ook een mooi interview voor Klara, er komen zeker nog enkele reviews aan.  De reacties zijn tot nu toe zeer positief. Vooral doordat ik het gevoel krijg dat heel veel mensen de connectie voelen met Rothko en met jazz. En heel erg door gefascineerd zijn, en dat is wel heel leuk.  Er is een soort connectie met het publiek, ze hoeven Rothko niet te kennen, maar het is leuk om er met mensen over te praten. En dat mensen extra geprikkeld zijn door de extra link naar de kunstwereld en specifiek dus naar het werk van Rothko is zeer mooi meegenomen.

Wat zijn je verwachtingen voor deze plaat, welk publiek zou je graag bereiken?
Ik probeer vooral met de muziek bezig te zijn. En er iets van te maken, waardoor ik meer mensen bereik. Ik speel met zeer goede muzikanten, en ik hoop nog veel te kunnen spelen en op zoveel mogelijk plekken. Dat is wat ik vooral wil bereiken met deze plaat. Bij mij is de hoofdzaak om zoveel mogelijk concerten te kunnen spelen. Wat dit werk rond Rothko betreft zou ik graag een connectie willen maken met de kunst wereld. Op plekken waar mensen niet pers se voor die jazz komen, maar voor de kunst van Rothko.

Er komen wellicht nog live optredens, kun je er wat meer over uitweiden? Visuele effecten rond die schilderijen?
Naast de huidige release data komen nog vier of vijf concerten aan, die ik nog moet aankondigen. Ik hoop dat ik volgend jaar dan wel festivals kan doen, ook in het buitenland. Dit jaar staan er al tien optredens op de planning en in 2026 ook al enkele. Binnen enkele weken ga ik terug aan het schrijven. Wat die visuele effecten betreft, is het momenteel te duur om de werken af te beelden tijdens concerten vanwege copyright. mijn doel is om de familie te benaderen, om hen te laten weten dat het bestaat. En als ik van hen toestemming krijg wil ik die schilderijen zeker gebruiken binnen de sets. Maar nu nog niet, ik zou het jammer vinden dat ik het doe en daarna in de problemen geraak wegens copyright. Als het kan zou ik het graag doen, al denk ik dat het ook fijner is als de mensen gewoon luisteren en hun fantasie de vrije loop laten. Ik heb wel een boek mee, met zijn werken, en dan kunnen de mensen altijd komen kijken waarop het gebaseerd is.

Wat zijn je verdere ambities? Is er een doel dat je voor ogen hebt?
Dat is een moeilijke vraag, ik heb heel veel gehad in mijn leven. En ik heb het gevoel dat bijna al mijn dromen reeds vervuld zijn. Mijn droom was om met Brussels jazz orchestra te spelen, dat heb ik gedaan. Ik wou op North Sea Jazz Festival en Middelheim staan. Ook dat heb ik gedaan. In VS studeren heb ik gedaan. Maar gaandeweg verleg je die grens, en krijg je nieuwe dromen. Ik probeer gewoon tevreden te zijn met wat ik al heb en te focussen op het heden. Ik zoek al heel mijn leven naar mijn eigen band waar ik vele jaren mee kan doorgaan. En die heb ik nu gevonden. Mijn grootste doel is om dit op lange termijn verder te zetten. Ik zou het fijn vinden als ik zestig jaar vind en nog steeds met mijn band tour en nieuwe platen uitbreng, dat is zeker een doel. En om die drive te blijven vinden, want het is gemakkelijk om die drive te verliezen. Door de inspiratie van mijn muzikanten, wordt ik zelf ook beter. Het is dus belangrijk om met deze toppers te blijven samen werken. Het is dus gewoon moeilijk , omdat er altijd iets nieuw blijft komen. Maar zolang ik het leuk vind wil ik graag op deze elan blijven doorgaan.

Het is inderdaad belangrijk om te blijven evolueren, jezelf blijven heruitvinden …
Het is gemakkelijk om u blind te staren op succes zoals de plekken waar je speelt, hoeveel volgers dat je hebt en dergelijke meer. Of goede reviews. En uiteraard zijn die belangrijk. maar als dat uw enige maatstaf is , dan geef je het uiteindelijk op. Want dan blijf je niet meer jezelf uitvinden. Ik probeer gewoon me te laten omringen met de juiste mensen, en telkens iets boeiend te brengen. Als daar iets door groeit of ik er wat succes door krijg is dat zeer mooi meegenomen. Maar ik probeer me daar niet teveel aan te hechten want dan houdt je het gewoon niet vol.

Je weet ook niet wat er privé op je pad komt, dan krijg je een ander verhaal natuurlijk… Het is ook uw vaste job?
Muzikant zijn is mijn vaste job. Maar vooral, hoe meer ik op verschillende plekken kan spelen, hoe liever. En daardoor geraak ik ook niet vastgeroest. Het is een kwestie van een evenwicht zoeken. Soms is dat wel teveel, andere momenten is dat perfect. In elke levensfase kijken of het in balans is , is daarbij zeer belangrijk. dat maakt het fijn aan muzikant zijn, dat je steeds iets nieuw ontdekt . als alles in beweging blijft, houdt je dat ook scherp.

Pics homepag @Victoriano Moreno

Een mooie anekdote om de babbel mooi af te sluiten
veel succes in alles wat je doet

Willem Vermandere - Vergeten wordt geschrapt uit het woordenboek

Willem Vermandere heeft al op honderden podia gestaan, maar tot enkele dagen geleden had hij nog geen concert gespeeld in het Concertgebouw in Brugge. Dat haalde de kranige 84-jarige in met een namiddagconcert.
Vermandere heeft een band met Brugge. Vijftig jaar geleden werd de clip van “Blanche En Zijn Peird” opgenomen in die stad. In die clip verkent Vermandere de historische stad vanuit een paardenkoets.
Willem werd in Brugge bijgestaan door zijn trouwe muzikanten - trawanten noemt hij ze zelf – Freddy Desmedt (klarinet, dwarsfluit, saxofoon en percussie), Pol Depoorter (gitaren en mandoline) en Bart Caron (contrabas).
Al had hij bij het aankondigen van de band wat moeite om de juiste naam bij de juiste persoon te vernoemen. Zijn geheugen liet hem nog een paar keer in de steek. Of hij speelde wat met dat gegeven, dat kan ook. Bij “Den Tjoolder” in het begin van de set draagt hij de band op om te herbeginnen nadat hij niet op tijd de woorden vindt van het laatste couplet, want “de mensen hebben betaald voor het volledige programma, niet voor de helft”.
Ook bij een lange anekdote over Heineken en Westvleteren geraakt hij de pointe kwijt en is het Freddy die als souffleur de redding brengt. Als dat de enige foutjes zijn van zo’n monument, dan zijn die eigenlijk het vermelden niet waard. Alles bij elkaar is hij nog heel goed bij stem en met de juiste bril en een paar spiekbriefjes lukt alles nog wel.
Maar misschien heeft het terugwijkende geheugen wel mee de setlist bepaald. Willem kiest voor heel wat ‘oude’ nummers. Wie zijn eerste album uitbracht in 1968 heeft natuurlijk een grote keuze. Het album ‘Laat Mie Maar Lopen’ uit 1981 is het beste vertegenwoordigd, met bovenop de titeltrack nog “Ik Plantte Ne Keer Patatten”, “Voor Marie-Louise” en “Geboorte”.
Er zit nog steeds veel ‘dash’ op de oude nummers en Vermandere neemt er geen genoegen mee om bepaalde nummers wat trager of korter te brengen. Wel geeft hij zijn tekst-geheugen af en toe eens pauze dankzij een instrumentaal nummer. De melodieën zitten misschien dieper in het brein gegroefd dan de woorden. Een drietal nummers leest hij voor als gedicht, zonder muzikale begeleiding.
De intro van “1.000 Soldaten” wordt geografisch uitgebreid van de Westhoek tot Oekraïne en Israël en Gaza. Voorts werd het Brugse publiek verwend met guitige versies van “Pierre De Beeste”, “Bric-a-Brac”, “Mijn Vlaanderenland”, “De Wind”, “Reintje”, “Moslims”, “Bange Blankeman” en “Priet Pret Prot”, elk met een leuk kort verhaaltje of woordje uitleg erbij. Voor de finale mag het publiek meezingen en -klappen met “Blanche En Zijn Peird” en “Laat Mie Maar Lopen”. De toegift bestond uit een instrumentaal nummer en “Voor Marie-Louise”.

We krijgen niet veel kansen meer om Willem Vermandere aan het werk te zien. We gunnen hem van ganser harte de rust die bij zijn leeftijd hoort. Maar telkens als hij nog wil optreden, moet de zaal vol zitten. Dat zijn we verplicht aan dit bescheiden genie dat kan toveren met melodie en woorden. Deze zomer staat Willem Vermandere nog op het podium van het Dranouter Festival. Dat wordt misschien nog ‘skoner’ dan in Brugge.

Organisatie: Show-Time ism Comedyshows